6 - و امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه گويد 24 « هيچ چيز ضايعكنندهتر مر مملكت را و تباهكنندهتر مر رعيت را از درازى حجاب پادشاه نيست و هيچ چيز سودمندتر و باهيبتتر اندر دل خلق از آسانى و كمحجابى پادشاه نيست خاصه در دل گماشتگان و عمال كه چون بدانستند كه پادشاه آسان حجاب است هيچ كس بر رعيت ستم نتواند كردن و جز مال حق نتواند ستدن . »
7 - لقمان حكيم گفت « هيچ يارى مرد را در جهان به از علم نيست و علم بهتر از گنج « 1 » ، از بهر آنكه گنج ترا نگاه بايد داشت و علم ترا نگاه دارد . »
8 - و حسن بصرى رحمة اللّه عليه گويد كه « دانا نه آن كس است كه تازى بيشتر داند و بر الفاظ و لغت عرب قادرتر باشد چه دانا آن كس است كه بر همه دانستنى « 2 » واقف باشد . هر زبان كه داند شايد . اگر كسى همهء احكام شريعت و تفسير قرآن به زبان تركى و پارسى و يا رومى بداند « 3 » و تازى نداند او عالم باشد .
پس اگر زبان تازى داند بهتر بود كه خداى تعالى قرآن را بلفظ عرب فرستاده است و محمد مصطفى صلوات اللّه عليه و سلامه تازىزبان بود . »
* * * 9 - اما چون پادشاه را فر الاهى باشد و مملكت باشد و علم با آن يار باشد سعادت دو جهانى بيابد از بهر آنكه هيچ كارى بىعلم نكند و بجهل رضا ندهد .
و پادشاهانى كه دانا بودند بنگر كه نام ايشان در جهان چگونه بزرگ است و كارهاى بزرگ كردند تا بقيامت نام ايشان بنيكى مىبرند چون افريدون و اسكندر و اردشير و نوشيروان عادل و امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه و عمر بن عبد العزيز نوّر اللّه مضجعه و هارون و مأمون و معتصم و اسمعيل بن احمد سامانى
هامش
( 1 ) - علم بهتر از كنجCA: علم بهتر است كه كنجP( 2 ) - دانشىPA: دانشM: عالمC( 3 ) - بداندCA: بداندىP