( 211 )
باب چهاردهم : كسوف شمس
اندر عرض قمر بوقت اجتماع بروز به اطراف روز « 1 » نگاه بايذ كردن اگر شمالى بوذ بيشتر از صه « 2 » يا جنوبى و بيشتر له « 3 » كسوف نخواهذ بوذن و اگر عرض كمتر بوذ ممكن گردذ پس آنچ از ميان اجتماع و نصف نهار بوذ ببايذ گرفتن از ساعات و در جذول اختلاف منظر قمر آوردن در آن برج كى كسوف بوذ و آنچ برابرى باشذ از طول و عرض برگرفتيم و همچنين از برج دوّم كسوف و فضل ميان هردو بدانستن و در درجه قمر ضرب كردن و بر ل ببخشيذن آنچ بيرون آيذ اگر برج كسوف را طول كمتر بوذ ز دوّم بر طول اوّل « 4 » بايذ فزوذن و اگر بيشتر بوذ نقصان كردن و بعرض همچنين تا آنچ حاصل ايذ از عرض ، عرض انحراف بوذ پس طول اوّل « 5 » را نصف سدسى بر بايذ فزوذن تا طول معدّل گردذ و اگر اجتماع از پس نيم روز بوذ بر جايگاه قمر بايذ فزوذن و اگر از پيش بوذ نقصان كردن آنچ برآيذ يا بمانذ جايگاه قمر بوذ در [ ميانه ] كسوف ، پس طول معدّل در كد « 6 » ضرب بايذ كردن و بر بهت قمر بخشيذن آنچ از قسمت بيرون آيذ ساعات و دقايق بوذ و اگر ساعات اجتماع پيش نصف نهار بوذ از ساعات نصف نهار نقصان بايذ كردن و اگر از پس بوذ بر فروذن تا آنچ برآيذ يا بمانذ ساعات وسط كسوف بوذ پس نگه كن در عرض قمر بوسط كسوف اگر جنوبى بوذ بر عرض انحراف بايذ فزوذن و اگر شمالى بوذ كمتر از بيشتر نقصان بايذ كردن آنچ حاصل آيذ عرض محكم بوذ . ديگر باره نگاه بايذ كردن اگر شمالى بوذ و كمتر از لب و يا جنوبى و كمتر از لد كسوف خواهذ بوذن . پس چون [ بوذن ] معلوم شذ عرض محكم در طول جذول بايذ آوردن و بهت قمر در عرض ، و آنچ برابرى هردو بوذ برگرفتن كى اصابع كسوف مطلع و ساعات سقوط معدّل حاصل آيذ و اصابع مطلق را معدّل بايذ كردن بجذول تعديل اصابع و از بهر تعديل زمانها ساعات وسط كسوف سه جايگاه ببايذ نهاذن و ساعات سقوط از اوّل نقصان كردن و بر سيّم فزوذن كى اوّل ساعات به دو كسوف باشذ و دوّم ساعات وسط كسوف و سيّم تمام انجلا .
هامش
( 1 ) . نسخه توبينگن و ملك « باطرفهاى شب » .
( 2 ) . در نسخه اساس كسى زير عدد نوشته است « دقيقه » .
( 3 ) . در نسخه اساس كسى زير عدد نوشته است « دقيقه » .
( 4 ) . نسخه توبينگن و ملك « دوّم » .
( 5 ) . نسخه توبينگن و ملك « دوّم » .
( 6 ) . نسخه ملك « ند » .