باب هفدهم : اندر امتحانها
( 130 ) امتحان عنكبوت اسطرلاب دوازده درجه عقرب بر خطّ ساعت هشتم معوجّه بايذ نهاذ [ ن ] اگر يب ( - ؟ 12 ) ثور بر مقنطره ند « 1 » ( - ؟ 54 ) مغربى بوذ درستست . ديگر : يه ( - ؟ 15 ) ثور بر مقنطره مه ( - ؟ 45 ) مشرقى نه اگر ى ( - ؟ 10 ) درجه سرطان بر افق مشرق بوذ درستست .
ديگر : آخر برج حمل بر مقنطره ل ( - ؟ 30 ) شرقى نه اگر يه ( - ؟ 15 ) جوزا بر مقنطرهء اوّل از مشرق افتذ درست بوذ .
ديگر : يب ( - ؟ 12 ) عقرب بر كد ( - ؟ 24 ) مشرقى نه اگر ط ( - ؟ 9 ) قوس بر افق مشرق افتذ درست بوذ .
امتحان مقنطرات : مرى آن ستاره كى خواهى بر مقنطرهء نه از مقنطرات مشرق و مرى راس الجدى را نشان كن و پس مرى آن ستاره را بر خطّ وسط سما نه و بنگر تا چند بريذه است و ديگرباره هم اين بمقنطرات از جانب مغرب بكن و بنگر تا چند بوذ اگر هردو راست بازآيد خطهاى مقنطرات درست بوذ .
امتحان حجره : حجره معلّق بياويز و از سر عروه رشتهء باريك فروهل شاهولى درو بسته و بنگر اگر [ خط ] براستى شاهول بوذ درست است و اگر خميذگى دارذ هميشه ارتفاع كژ « 2 » آيذ .
امتحان عضاده : بايذ كى چون مرى بر خطّ مشرق و مغرب نهى تا بر خط علاقه هردو سر مقابل يكديگر بوذ بىتفاوت . ديگر : چون ارتفاع گرفته باشى نشان كن و در زودى سر عضاده بگردان تا زير و زبر گردذ اگر ارتفاع همچندان بازآيذ درستست .
امتحان بخشش اجزاى بروج : بخشش اجزاء بروج بايذ كى چون بر مقنطرهء مشرق افتذ [ او ] نظير بحقيقت بر افق مغرب بوذ و همچنين وسط السما و وتد الارض .
فافهمه ان شاء اللّه تعالى و به الحول و القوّة
هامش
( 1 ) . نسخه توبينگن ، ملك و تهرانى « نز ( - 57 ) » .
( 2 ) . « كژ » با سه نقطه .