صلاة بقبول انوار تجلى صفات از غايت خضوع و خشوع و حرقت و ذوبان گوئيا در عين آتش بود . كه فرمودند
« الصلاة معراج المؤمن »
هجويرى گويد بدان كه نماز عبادتى است كه از ابتداء تا انتها مريدان از راه حق اندر آن يابند و مقامشان اندر آن كشف گردد چنان كه طهارت مريدان را بجاى توبت بود و تعلق به پيرى بجاى قبله و قيام بمجاهدت نفس بجاى قيام و ذكر دائم بجاى قرائت و تواضع بجاى ركوع و معرفت نفس بجاى سجود و تشهد بجاى انس و سلام بجاى تفريد از دنيا و بيرون آمدن از بند مقامات ( از كشف المحبوب ص 387 مصباح ص 385 ) .
و صلات خدمت و قربت و وصلت است ، از سر هر دو « كون » برخيز و به آب طهور بحضور دل طهارت كن و سجادهء عبوديت باز كن و قدم بندگى عارفانه بر آن نه در شرع آن عبادت مخصوصى است كه مجموع افعال و هيآت مخصوصه است با نيت و از اهم وظائف
« الصلاة عمود الدين »
و آن بر دو قسم است يكى صلاة واجب و ديگر مستحب نمازهاى واجبه عبارتند از نمازهاى يوميه و نماز ميت ، طواف ، قضاء ، يوميه و نماز جمعه . . .
از كشاف ج 1 ص 944 - شرح لمعه ص 79 - فخريه ص 91 - عروة ص 193 )
صَلاة آيات
- ( اصطلاح فقهى ) آيات جمع آيت است يعنى علامت و اين نماز واجب مىشود در موقع حدوث علاماتى مانند كسوف شمس ، خسوف قمر ، زلزله ، باد سياه و بطور كلى هر امرى كه موجب خوف و ترس مردم عادى شود از حوادث سماوى . در نماز آيات نيت ، تكبيرة الاحرام و قرائت حمد و سوره واجب است در دو ركعت در هر ركعت پنج ركوع و دو سجده است به اين طريق كه ابتداء تكبيرة الاحرام گفته و بعد از حمد و سوره ركوع كند و بعد سر بلند كند و مجددا حمد و سوره خواند و ركوع كند تا پنج دفعه و در ركعت دوم هم همين عمل را تكرار كند و تواند كه يك سورهء را پنج قسمت كند بر پنج ركوع .
( از شرح لمعه ج 1 ص ص 79 - 94 - عروة ص 290 )
صَلَواتِ احتياط
- ( اصطلاح فقهى ) نمازهاى احتياط نيز مانند ساير نمازها است در شرائط كه بعد از احراز آن شرائط نيت مىكند و تكبيرة الاحرام گويد . و بعد فاتحة الكتاب خواند و دو سجده انجام دهد و سلام و تشهد او نيز مانند ساير نمازهاست و آن يك وقت يك ركعتى است و يك وقت دو ركعتى است اذان ، اقامه ، قنوت و سوره در نماز .
احتياط نيست . و بايد آن را با خفات خواند نه جهر .
صَلاة استِخاره
- ( اصطلاح فقهى ) نمازى است كه براى استخارهء ذات الرقاء گذارند بدين ترتيب كه ابتدا دو ركعت نماز بخواند و بعد بگويد « اللهم انى أستخير بعلمك و أستقدرك بقدرتك و اسألك من فضلك العظيم فانك تقدر و انا لا اقدر و تعلم و انا لا اعلم و انت علام الغيوب »