اتيان
: آمدن و آوردن . لازم و متعدى هر دو آمده است ، اين كلمه بحدّ وفور بهر دو معنى در « نهج » آمده ، احتياج بتوضيح بيشترى ندارد ، « ايتاء » از باب افعال پيوسته متعدى به كار رفته است .
اثر
: نشانه ، به طور كلّى اثر عبارت است از علامت و نشانهايكه از چيزى يا از كسى باقى ماند ، خواه بنائى باشد يا دينى يا بدعتى با جاى پائى و مانند آن
: « الاثر ما بقي من رسم الشىّ ء »
آنحضرت به حارث اعور مى نويسد : « و لير عليك اثر ما انعم الله به عليك » نامه 69 ، 459 يعنى اثر و علامت نعمت خدا در تو ديده شود .
« اثرة »
( بفتح همزه و ثاء ) به معنى استبداد است
در لغت آمده « اثر على اصحابه اثرا : اختار لنفسه اشياء . . . »
آنحضرت در رابطه با كشته شدن عثمان بن عفان خطاب به كشندگان او چنين فرمود : « استأثر فاساء الاثرة و جزعتم فاسأتم الجزع و لله حكم واقع فى المستأثر و الجازع » خ 30 ، 73 ، عثمان استبداد كرد استبداد بدى ، نبايد كار را به آنجا مى رسانيد تا بر عليه او قيام كنند ، شما نيز كم صبرى كرديد كم صبرى بدى ، نمى بايست تا حدّ قتل پيش برويد ، خدا دربارهء هر دو حكمى دارد شايد نظر امام از دو حكم اشاره به مقدّرات يا عذاب و ثواب در آخرت است .
ايثار
: اختيار كردن . « الايمان ان تؤثر الصّدق حيث يضّرك على الكذب حيث ينفعك » حكمت 458 ، 556 ، « استيثار » استبداد و به خود اختصاص دادن چنان كه گذشت .
اثل
: ( بر وزن عقل ) درخت گز ، در قرآن مجيد آمده : ( فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ ) سباء : 16 و نيز به معنى اصيل آيد
گويند : « مجد مؤثّل اى اصيل ، بيت مؤثل اى معمور »
اين كلمه فقط يك بار در « نهج » يافته است آنجا كه درباره خدا فرموده : « تعالى عما ينحله المحدّدون من صفات الاقدار و نهايات الاقطار و تأثّل المساكن و تمكّن الأماكن . . . » ط 163 ، 233 يعنى : برتر است خدا ، از آنچه محدود كنندگان به او نسبت مى دهند از صفات اندازهها و نهايتهاى اطراف و آبادى مسكنها و استقرار در مكانها ،
ابن ابى الحديد گويد : گويا اصل آن بناء كردن مسكن با درخت گز است .
اثم
: گناه . كار حرام ، از آيهء : ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ ) بقره : 210 معلوم مىشود معناى اصلى آن ضرر است ، گناه با ضرر رابطهء مستقيم دارد « من بالغ فى الخصومة اثم »