( چاپ كلكته 1271 ه . ) : شيخ ابو جعفر - محمد بن حسن بن على معروف به شيخ طوسى ( شيخ الطائفه ) است ( متولد رمضان در طوس 385 ه . ) وى در 408 ه . ق به عراق رفت و به بغداد سكونت گزيد و در سال 648 ه . ق در اختلافات شيعه و سنى بغداد را به سوى نجف اشرف ترك كرد و همان جا در 22 محرم سال 460 ه . ق در گذشت و در مسجدى كه به نام « طوسى » و در ناحيهء شمالى صحن حضرت امير المؤمنين و در كنار مقبرهء علامهء بحر العلوم مدفون شد . او از پايه گذاران مذهب شيعه و حوزهء علميهء نجف اشرف است . اين دانشمند بزرگ ايرانى يكى از پيشوايان مسلم اجتهاد در فقه و اصول است . دو كتاب « التهذيب و الاستبصار » از چهار كتاب اساسى شيعه تدوين او است و همچنين سه كتاب از چهار كتاب عمده و اصلى رجال از آن اوست ( 1 ) . كتاب اول : رجال كشى است ( فوت نيمهء قرن چهارم ) كه شيخ آن را به نام اختيار معرفة - الرجال انتخاب و تلخيص نمود . كتاب دوم نيز « الرجال » يا « الابواب » از طوسى است كه شامل قريب 9800 تن از راويان حديث و سومى رجال نجاشى است و كتاب چهارم همين كتاب الفهرست طوسى است و اين كتاب كهن ترين فهرستى است كه در بارهء كتب شيعه و رجال شيعى باقى مانده است . اين فهرست شامل هم تصنيف است و هم ذكر ( اصل ) يعنى نام مصنف و كسانى كه شيعه‌اند معرفى شده‌اند . كتاب در اصل به ترتيب حروف الفباست و براى هر اسمى بابى منظور شده است . براى اسمهايى كه بيش از يكى نبوده در هر حرفى ، باب جداگانه‌اى به عنوان « باب الواحد » در نظر گرفته است . در اين كتاب بيش از نهصد تن از نويسندگان و مؤلفان و در حدود دو هزار جلد كتاب معرفى شده است . اين كتاب مكرر در ايران و اروپا چاپ شده است و اخيرا در دانشگاه مشهد با مقدمه و فهارس متعدد چاپ اسپرنگر تكثير گرديد ( 1351 ه . ش ) . چاپ نخست آن در 1271 ه . ق 1853 م به وسيلهء اسپرنگر در هندوستان ( بمبئى ) پيش آمد و در سال 1356 ه . آقاى سيد محمد صادق آل بحر العلوم چاپ ديگرى در مطبعهء حيدريه نجف با مقدمه و تصحيح مجدد و فهرستهاى متعدد به ترتيب اصلى كتاب ، فراهم آورد و در سال 1380 ه . ق تجديد طبع شد . - فهرست كتابخانهء عمومى معارف ، تهران ، كتابخانهء ملى .