و امام جعفر صادق - عليهما السلام - كه ملاعين بنى اميّه منقرض شدند ، و هنوز خلفاى بنى عباس استقلال تمام به هم نرسانيده بودند ، و تقيّه بسيار كم بود و شيعيان و مواليان بسيار به خدمت آن دو بزرگوار مىرسيدند و احاديث فرا مىگرفتند ، و چهارصد كتاب حديث نوشته شد كه مشهور به چهارصد اصل است ، و در اعصار بعد به سبب عدم اعتناى مردم به ضبط احاديث ، و رغبت ايشان به علوم حكمى و اقوال فلاسفه ، بسيارى از چهارصد اصل تلف شده بود ، لهذا آخوند مرحوم - قدس اللّه روحه - سعى بليغ در ضبط و به هم رسانيدن چهارصد اصل نمود « 1 » ، تا آنكه دويست و كسرى از آن جمله را به هم رسانيدند ، و از راه اينكه مبادا باز به طريق سابق تلف شود مجموع را در اين كتاب جمع نمودند ، و مشكلات احاديث را همگى بيان و توضيح فرمودند .
عدد تصانيف آن مرحوم كه به اتمام رسيده است « 2 »
[ فهرست كتاب بحار الانوار علامهء مجلسى ]
و اين كتاب مشتمل است بر بيست و پنج مجلد ، و از آن جمله شانزده مجلد آن كتاب به اتمام رسيده است .
اول : جلد عقل و علم ، و آن دوازده هزار بيت است .
دويّم : جلد توحيد ، و آن شانزده هزار بيت است .
سيّم : جلد عدل و معاد ، و آن سى هزار بيت است .
هامش
( 1 ) نموده : « د » .
( 2 ) عنوان : « ب » .