همچون نامش محمّد و على باد 1 .
و در جاى ديگر مى نويسد : فاضل متتبّعى بوده ، نسبت به محدّثين ( اخباريّين ) عنادى نداشته . . . و يكى از كتبش « مقامع من حديد » ( مقامع الفضل ) است كه جدّاً زيباست 2 .
فرزند برومندش آقا احمد در كتاب « مرآت الاحوال جهان نما » 3 كه مهمترين وصحيحترين منبع اطلاع بر احوال اين خاندان است دربارهء پدر عاليمقامش مىنويسد :
در فضايل آن جناب همين بس است كه در عصر والد غفرآن مآب خود مشهور آفاق گرديد و صِيْت فضائلش در عالم پيچيد ، وهميشه آن سرور در مدح ايشان مىفرمودند كه : محمّد على ما شيخ بهاء الدّين اين عصر است ، و اين فقير مكرر از آن جناب شنيدهام كه مىفرمودند كه : من تقليد كسى را نكردهام ؛ در اوّل تكليف ، خود مجتهد بودم و احكام ضروريّه را اجتهاد كرده بودم . و در قوّت حافظه ومباحثه محسود علماى معاصرين بودند ، كم مسألهاى بود كه با ادلّه در نظر شريفش حاضر نباشد . در صفاى تحرير ؛ كسادافكن كالاى علماى ماضى واستقبال ، و در حسن بلاغت ونيكويى تقرير رونقشكن بازار بلغاى شيرين مقال بود ، كسى از معاصرينش را با وى دعوى همسرى نبود ، در هنگام موعظه اگرچه به طول مىانجاميد ، گاهى سررشتهء كلام را - من البداية إلى النهايه - از دست نمىداد ومطالب آن از هم گسسته نمىشد . . . و بر
هامش
( 1 ) روضات الجنّات : 7 / 138 .
( 2 ) روضات الجنّات : 7 / 152 ، ( نقل از رجال كبير ) .
( 3 ) مرآت الاحوال جهان نما ؛ اخيراً با تحقيق وتصحيح كامل وفهارس متنوع توسط « مؤسسهء علّامه مجدّد وحيد بهبهانى » به بهترين اسلوب به چاپ رسيده است .