عصر صفوى دورهء رواج نسخههاى كافى
با تأمل و دقت نظر در آمار فوق مشخص مىشود كه بيشترين نسخه از كافى در دورهء صفوى كتابت شده است . زيرا شروع حاكميت شاهان صفوى از سال 907 ق و پايان آن در سال 1135 ق اتفاق افتاده و در اين دوره 1165 نسخه از كافى ( بيش از دو سوم نسخههاى شناسايى شده از اين كتاب ) تحرير و كتابت شده است .
علامه مجلسى و پدرش بزرگترين مدرس و مروج كافى
همچنين بر اساس اين آمار ، علامه محمد باقر مجلسى ( م 1111 ق ) و پدرش محمد تقى مجلسى ( م 1070 ق ) « 1 » بزرگترين مدرس كتاب كافى به شمار مىروند . « 2 » زيرا در دورهء زندگى علمى آنها ( از حدود سال 1030 تا 1111 ق ) بر اثر تدريس و ترويج كتاب كافى كه از سوى آنان صورت گرفته بيش از هزار نسخه از كافى تحرير گرديده كه از نصف نسخههاى شناسايى شده بيشتر است .
تقليل نسخه خطى كافى بعد از رواج چاپخانه
همچنين مشخص مىگردد كه با ترويج صنعت چاپ و انتشار كتاب كافى « 3 » به تدريج نسخههاى چاپى جاى نسخههاى خطى را گرفته و به تدريج استنساخ آن سير نزولى داشته است . به طورى كه نيمهء دوم سدهء سيزدهم ( 1250 - 1299 ) تعداد 35 نسخهء
هامش
( 1 ) . اولين اجازهء موجود از محمد تقى مجلسى در پيرامون كافى اجازهاى است كه براى ملا محمد صالح مازندرانى دراواسط محرم 1062 ق و دوباره در صفر 1063 ق ، نگاشته است . ( فهرست حقوق تهران : 417 ) .
( 2 ) . اولين انهاء و بلاغ موجود از علامه مجلسى ، بلاغى است كه در حاشيهء نسخهاى از كافى براى على اصفهانى ، در اواسط جمادى الثانى 1070 ق ، نوشته ( فهرست مرعشى : 7 / 189 ) و آخرين انهاء موجود ، انهايى است كه باز در حاشيهء نسخهاى از كافى براى محمد نصير بن حسن حسينى - در جمادى الثانى 1105 ق ، نوشته است . ( نشريهء نسخههاى خطى : 7 / 205 ) .
( 3 ) . بنا به گزارش خان بابا مشار اولين چاپ كتاب كافى - به صورت سنگى - در سال 1278 ق ، صورت گرفته است . ( كتابهاى چاپى عربى ، خان بابا مشار : 722 ) . از اين تاريخ به بعد تعداد يازده نسخه ( تاريخ دار ) از كافى كتابت شده ، همچنين تعداد نوزده نسخه بدون تاريخ وجود دارد كه تاريخ تحرير آنها توسط فهرست نگاران ، سدهء سيزدهم هجرى حدس زده شده است .