ميرداماد ، از اقوال ملّاصدرا در بررسى اسناد نيز سود جسته است .
د . حاشيهء ميرزا رفيعا نائينى ( م 1082 ق )
وى در سال 998 ق ، در زواره و در عصر صفويه به دنيا آمد . نامش سيّد رفيع الدين محمّد بن حيدر حسينى طباطبايى بود . او استاد علّامه مجلسى و شاگرد شيخ بهايى بود . از جمله آثار وى مىتوان به حاشيه بر اصول كافى اشاره كرد . اين حاشيه از آغاز كتاب تا كتاب الحجّة ، نگاشته شده است . البته از آن جا كه اين شرح ، همزمان با شرح ملّا صالح بوده ، نمىتوان گفت اين مطلب را يكى از ديگرى اخذ كرده است .
برخى از شروح پس از ملّا صالح
« مرآة العقول » علّامه مجلسى
وى از معروفترين عالمان شيعه در عصر صفويه بوده و آثار فراوانى از خود به يادگار گذاشته است ، از جمله : بحار الأنوار و مرآة العقول فى شرح أخبار آل الرسول صلى الله عليه و آله و سلم .
اين شرح ، در سال 1076 ق ، پايان يافت .
علّامه مجلسى در برخى موارد ، از شرح ملّا صالح استفاده كرده است . « 1 » البته ناگفته نماند كه ملّا صالح و علّامه مجلسى ، در بسيارى موارد ، با يكديگر اختلاف نظر دارند « 2 » و در غالب موارد ، علّامه شعرانى ، نظر ملّا صالح را ترجيح مىدهد . « 3 » از ديگر كتب مىتوان به ترجمهء فارسى سيد جواد مصطفوى از اصول الكافى اشاره كرد كه گاهى همراه با توضيحات و حل مبهمات است .
خلاصه ، مىتوان شرح ملّا صالح ، شرح ملّاصدرا ، و مرآة العقول را از مهمترين شروح بر اصول الكافى دانست با اين تفاوت كه بيان ملّا صالح ، بسيار شيوا و روان است ، بر خلاف شرح ملّاصدرا كه داراى مضامين و مفاهيم سنگين فلسفى است . وجه
هامش
( 1 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 255 .
( 2 ) . تعليقة على اصول الكافى للمازندرانى ، ج 1 ، ص 206 .
( 3 ) . همان ، ص 123 .