ديگر ، با عبارت « توضيح ذلك » ، تفصيل بيشترى را بيان مىكند . « 1 » شارح ، در برخى موارد ، به تطبيق حديث بر روزگار خود پرداخته است « 2 » و براى بهتر جا افتادن مطالب ، از ضرب المثلهاى رايج فارسى نيز استفاده كرده است ، مانند :
« دنيا و آخرت ، همانند دو هوو هستند كه محبّت به يكى ، باعث ضرر به ديگرى است » « 3 » يا « زيادهروى ، موجب لغزش مىشود » . « 4 » از طرف ديگر ، ايشان براى تأثير بيشتر ، از شعر نيز استفاده كرده است و در تبيين مفاهيمى چون : « غنى و فقر » « 5 » يا « اطاعت از حاكمان عادل ، سبب عزّت است » ، « 6 » از اشعار عربى و گاهى فارسى ، بهرهمند شده است ، مثلًا براى عفو و گذشت ، اين بيت را بيان داشته است :
فعفوك فى الأيّام كالمسك فايح * و صفحك فى الاسلام كالنجم زاهر
« 7 » يكى ديگر از راهكارهاى ملّا صالح در پرداختن به مواضع چالشبرانگيز ، طرح ايرادهاى فرضى و پاسخ به آنهاست كه در برخى موارد ، شبهات مطرح شده را طرح و جواب مىدهد . « 8 » مثلًا شبهات مطرح شده دربارهء رؤيت خداوند و ديدگاه كلامىاى را كه در ميان مسلمانان است ، همراه با پاسخ آنها بيان مىكند . « 9 »
طرح ديگر مباحث عقلى و نقلى
هامش
( 1 ) . ر . ك : همان ، ص 136 ، 142 .
( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 193 .
( 3 ) . ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 153 .
( 4 ) . ر . ك : همان ، ص 179 .
( 5 ) . ر . ك : همان ، ص 241 .
( 6 ) . ر . ك : همان ، ص 192 .
( 7 ) . همان ، ص 240 .
( 8 ) . ر . ك : همان ، ج 2 ، ص 78 .
( 9 ) . ر . ك : همان ، ج 3 ، ص 174 .