حضرت آيه اللّه العظمى محقق « اتحاديهء علماء » را به « پاسداران جهاد اسلامى » ادغام نمود و تا سالها ايشان در سطح شخصيت اول « پاسداران جهاد اسلامى » در افغانستان را همراهى و بلكه رهبرى مىنمود و همگام با مجاهدين ، روحانيون وملت شريف و مقاوم خويش در خط اسلام ناب محمدى ( ص ) فعاليت ومبارزه مىكرد . بعد از سالها همراه با ساير رهبران جهادى ، يك جريان ائتلافى جديد مركّب از گروههاى جهادى شيعه در ايران بنام « شوراى ائتلاف انقلاب اسلامى افغانستان » تشكيل داد ومدتها تحت اين عنوان ، به كار و فعاليتهاى جهادى خود ادامه داد .
در سال 1368 پس از تأسيس « حزب وحدت اسلامى » ، در شهر باستانى باميان ، معظم له حزب وحدت اسلامى افغانستان را مورد تأييد قرار داد . ايشان در سال 1370 به منظور شركت درنخستين كنگرهء حزب وحدت اسلامى افغانستان ، با تحمّل مشكلات فراوان ، همراه باجمعى ديگر از رهبران جهادى و اعضاء شوراى مركزى حزب وحدت اسلامى افغانستان ، عازم باميان مركز حزب وحدت اسلامى شد و تا منطقهء ( موسى قلعه ) در داخل افغانستان به سفر ادامه داد ، با تمام مشكلات وخطرات موجود ، تصميم به ادامهء مسافرت داشت تا خود را به باميان محل برگزارى كنگره برساند ، اما با تقاضاى مكرر همراهان ، از ادامهء سفر منصرف گرديد و به جمهورى اسلامى ايران برگشت . حضرت آيت الله العظمى محقق ( مد ظله ) در حمل ( فروردين ) 1371 از سوى حزب وحدت اسلامى افغانستان به عنوان دبير شوراى عالى نظارت بر حزب وحدت اسلامى انتخاب شد .
بازگشت به كابل
بعد از پيروزى مجاهدين ، معظم له در تاريخ ( 20 / 2 / 1371 ) عازم كابل مى گردند و قريب به يكسال در كابل ، در خطرناك ترين و حساس ترين شرايط ، مشغول به خدمت مىشود . ايشان در مدت حضور در كابل نماز با شكوه جمعه را اقامه مىكنند و در راه برپائى اين فريضهء عبادى - سياسى اسلام ، از هر خطرى استقبال نموده ،
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 251
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص٢٥١