چكيده : محدوديت منابع انرژى فسيلى ( نفت و گاز ) و روند رو به رشد مصرف انرژى در جهان در دهه هاى آينده به ويژه در كشورهاى بزرگ صنعتى ، اهميت و نقش نفت و گاز در عرصه روابط بين الملل را دو چندان مى نمايد . دو كشور ايران و عراق از دارندگان مهم منابع نفت و گاز در جهان محسوب مى شوند . اين دو كشور علاوه بر منابع مستقل نفت و گاز داراى منابع مشترك نفتى در طول مرزهاى سياسى خود مى باشند . با توجه به نياز جهان صنعتى به نفت و گاز و ضرورت تامين عرضه اين دو كالاى استراتژيك براى آنها از يك طرف و رقابت كشورهاى توسعه يافته در دستيابى هر چه بيشتر به نفت و گاز از طرف ديگر اين مسئله مطرح مىشود كه وجود منابع نفت و گاز به خصوص منابع نفت و گاز مشترك ميان كشورها چه نقشى مىتواند در روابط دو كشور دارنده اين منابع ايفا نمايد .
1490 . نقش ميدان هاى مشترك نفتى بر روابط ايران و عراق بعد از قطعنامه 598
سعيد حيدرى نكو
استاد راهنما : مير طيب موسوى
استاد مشاور : عليرضا سلطانى
دانشكده علوم سياسى ، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران مركزى ، 1390 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : از زمان فروپاشى عثمانى و شكل گيرى دولت عراق در غرب ايران ، سياست هاى متخذه از سوى دولتمردان آن كشور همواره به عنوان منبع تهديد عليه امنيت ملى ايران به شمار آمده و اين كشور به ندرت روابطى دوستانه با ايران داشته است . اختلافات ارضى و مرزى به خصوص اختلافات بر سر ميدان هاى مشترك نفتى ، به همراه مسائل مذهبى همچون تبعيض عليه شيعيان در عراق و مسائل قومى و نژادى همانند مناقشه ى عرب و عجم ، حضور اكراد در دو سوى مرزهاى ايران و عراق به همراه خوى توسعه طلبى حاكمان بغداد از جمله عوامل اصلى تنش يا منازعه ميان دو كشور در نيم قرن اخير محسوب مى گردند . با اين حال روابط دو كشور هميشه در سطحى نامطلوب قرار نداشته و در تاريخ روابط ايران و عراق نقاط قابل اتكايى نيز يافت مىشود . اما آنچه از روابط دو كشور در اذهان باقى مانده است نزاع ، درگيرى و جنگ و مخاصمه ميان دو كشور است . كشور عراق به سه دليل اختلاف هايش با ايران قابل حل نمى باشد : 1 - گذشته ى تاريخى كه اعراب نسبت به فارسى زبان ها دارند . 2 - مرزهاى ايران چه در آب و چه در خشكى به شكلى است كه كشور عراق را در موضع ضعف قرار داده و در سويى ديگر ايران را در موضع قدرت قرار داده كه اين خود اشكالى براى عراق محسوب مىشود . 3 - وجود قوم كرد در مرز دو كشور مى باشد . بنابراين بيشتر اختلافات ايران و عراق در مرز مى باشد . لذا ايران بايد از اين فرصت استفاده كند و با توجه به امكاناتى كه دارد مثل وجود شيعيان و منابع نفت مشترك ، وحدتى به وجود آورد . در حال حاضر بعضى مشكلات بر جاى مانده از گذشته همچنان مىتواند آينده ى روابط دو كشور را تحت تاثير قرار دهد . آنچه مشخص ايت عوامل تنش زا در ميان دو كشور امرى محرز است كه موجب به وجود آمدن فضايى آكنده از عدم اعتماد و بدبينى متقابل گرديده است . لذا توقع همكارى در سطح كلان و در كوتاه مدت آن هم در زمينه ى بهره بردارى از ميادين مشترك نفتى بين دو كشور ، اميدى كم و بيش ناممكن و آرمانگرايانه است . بدين علت پيشنهاد مىشود كه دو كشور همكارى خود را ار سطوح جزئى تر شروع كرده و به تدريج با افزايش ميزان اعتماد سازى ميزان فعاليت خود را گسترش دهند .