واضحات است ؟ ! يا اينكه اگر از بسيارى از طلبهها پرسيده شود كه آيا مهر از مقدمات نكاح است يا نه و يا بين نكاح دائم و نكاح موقت تفاوت است ، بسيارى از آنها اين را نمىدانند و اين نشان مىدهد كه اين مطلب هم نيازمند بحث و بررسى است . ذكر نشدن اين صورت توسط فقها به خاطر آن نيست چنانچه صاحب جواهر گفته است بلكه به دليل اين است كه چنين چيزى واقع نمىشود . فقط در عالم فرض و خيال است كه كسى دو هزار بگويد و اراده استعمالى او هزار باشد .
اين فرضى كه شهيد ثانى ذكر كرده اصلًا به ذهن عموم نمىآيد و لذا ديگران آن را عنوان ننمودهاند نه به خاطر وضوح آن باشد .
ب . اقوال در اين صورت :
سه قول در آن وجود دارد كه عبارتند از : 1 - مهر عبارت است از آنچه كه مقصود آنها بوده است و سرّاً تعيين كردهاند . كه اين قول شهيد ثانى و صاحب جواهر است .
2 - مهر همان است كه در عقد ذكر شده است . كه ظاهر شهيد و كاشف اللثام نسبت دادن اين قول به شيخ طوسى است ، ولى همان طورى كه گفته شد « 1 » ، معلوم نيست كه مقصود شيخ در بيان صورت دوم در « مبسوط » اين مطلبى باشد كه شهيد مىگويد ، بلكه مراد شيخ صورت سوم است .
3 - حكم به بطلان هر دو مهر و تعلق مهر المثل مىشود ، كه اين مختار صاحب « كشف اللثام » و همينطور قول مختار است .
عبارت صاحب كشف اللثام بعد از بيان صورت اول و بيان صورت دوم در توجيه كلام شافعى چنين است : « فان فيه ( يعنى صورت دوم ) حينئذ وجهين اعتبار ما تواطئا عليه فانه الذي به التراضى و عدم قصد الالفين مثلًا من لفظهما فهو كايقاع العقد لاغياً . . .
و اعتبار اللفظ لانه الذي وقع عليه العقد و لا يعدل فى الالفاظ عن موضوعاتها باصطلاح خاص بين اثنين و هو اختيار المبسوط و المهذب و لا يبعد القول بفسادهما لخلو العقد عن الاول
پاورقی
( 1 ) - در صفحه 7 گذشت .