مسلمان نمىتواند چيزى را كه ملكيت نمىپذيرد به عنوان عوض و مهر به زوجهاش بپردازد ، لكن دو بحث در اينجا وجود دارد كه عبارتند از :
1 - آيا عقد هم مثل مهر المسمى باطل مىشود يا خير ؟
2 - بنابر صحت عقد ، تكليف مهريه چه مىشود ؟
اقوال فقهاء در مورد صحت يا بطلان عقد
اين مسأله اگر چه در بين متأخرين ، قول به صحت عقد در آن قريب به اتفاق بين آنهاست ؛ يعنى خيلى به ندرت كسى از بين آنان فتواى بر خلاف داده است ، لكن در بين قدماء كاملا مطرح و محل خلاف است .
قائلين به بطلان از بين ايشان عبارتند از : 1 - مرحوم شيخ مفيد در « مقنعه » ؛ البته در متن « مقنعه » چاپ شده ، قول به صحت هست ، لكن در حاشيه از بعضى از نسخ نقل نموده كه قول ايشان بطلان عقد است ، و نسخه صحيح هم همان است كه در حاشيه آمده است ؛ چرا كه تمام فقهايى كه ما كلماتشان را ديدهايم قول به بطلان را از « مقنعه » شيخ مفيد نقل كردهاند ، مثل ابن ادريس رحمه الله ، كاشف الرموز رحمه الله و علامه رحمه الله و متأخرين از او تا عصر حاضر . و مؤيد اين مطلب اين است كه مرحوم سلار كه از اتباع شيخ مفيد بوده و در كمتر جايى با او مخالفت كرده است ، در اينجا قائل به بطلان شده است .
2 - شيخ طوسى رحمه الله در « نهايه » 3 - أبو الصلاح حلبى رحمه الله 4 - مرحوم سلار 5 - مرحوم ابن براج در « مهذب » 6 - از اينكه شيخ طوسى در « خلاف » و « مبسوط » مىگويد كه « قوم من اصحابنا » قائل به بطلان شدهاند ، معلوم مىشود كه كسان ديگرى هم از اصحاب غير از شيخ مفيد قائل به بطلان بودهاند ، اگر چه نامى از آنها نبرده است . و اما در بين متأخرين مخالف صريحى پيدا نمىشود و همه يا فتواى به صحت دادهاند و يا توقف كردهاند كه توقف كنندگان عبارتند از : علامه در « مختلف الشيعة » صريحا و در « تبصرة » و « قواعد » ظاهرا مردد است ، و همينطور از ظاهر مرحوم