حسنه و روايت موثقه پايينتر است و به روايتى گفته مىشود كه راوى آن امامى غير ممدوح يا غير امامى ممدوح غير موثق باشد .
برخى از اين حديث به خبر تعبير كردهاند كه ظاهر آن ضعف سند آن مىباشد ، ولى صاحب جواهر و صاحب انوار الفقاهه از آن به صحيحه تعبير كردهاند كه گويا بدون مراجعه به رجال و با تبعيت از صاحب حدائق بوده است .
حال سؤال اين است كه صاحب حدائق به چه وجهى اين روايت را صحيحه خوانده با اين كه ديگران وجه ضعف روايت را گفتهاند ؟
صاحب مدارك درباره اين روايت گفته است : فى طريقها الحسن بن موسى و هو مشترك بين الحسن بن موسى الخشاب و هو ممدوح و الحسن بن موسى بن سالم الخياط و هو غير موثق ايضا ، فلا تكون الرواية داخلة فى قسم الصحيح .
اثبات وثاقت حسن بن موسى در سند و پاسخ كلام صاحب مدارك
به نظر ما كلام صاحب مدارك از دو جهت قابل مناقشه است « 1 » :
جهت اول : اين كه فرمودهاند كه « حسن بن موسى در اين سند مردد است بين خشاب و خياط » ناتمام است بلكه مراد از اين عنوان حسن بن موسى خياط است .
جهت دوم : حسن بن موسى خياط هم ثقه است .
در توضيح جهت نخست مىگوييم كه حسن بن موسى واقع در اين سند بسيار متقدم بر حسن بن موسى خشاب است و نمىتوان اين نام را بر خشاب تطبيق نمود .
هامش
( 1 ) - ( توضيح بيشتر ) جهت ديگرى از كلام صاحب مدارك نيز قابل مناقشه است كه استاد - مد ظله - به جهت عدم ارتباط آن با سند فوق از ذكر آن صرف نظر كردهاند ، صاحب مدارك خشاب را ممدوح ( و نه موثق ) مىخواند ، از كلمه « ايضا » در عبارت وى به روشنى بر مىآيد كه وى خشاب را نيز موثق ندانسته و روايت وى را صحيحه نمىداند ، ولى تعبير نجاشى درباره خشاب چنين است : « من وجوه اصحابنا ، مشهور كثير العلم و الحديث » ( رجال نجاشى : 85 / 42 )
اين عبارت به وضوح بر وثاقت بلكه ما فوق آن دلالت دارد ، روايت محمد بن احمد بن يحيى - صاحب نوادر الحكمة - از خشاب و عدم استثناء خشاب از سوى قميان از روايات محمد بن احمد بن يحيى دليل ديگرى بر وثاقت وى مىباشد .