[ باب ] « 1 » سوم از قسم دوم كتاب روضة الانوار عباسى : در آداب تدبير و سلوك پادشاه نسبت به طبقات ديگر ، غير طبقهء اهل قلم
كه يكى اهل شمشيرند ، چون سپاهيان و غازيان و امراى سپاه و حارسان سرحدّها و اهل بأس و شجاعت كه حارسان ملك و دولتند ، و ساير طبقات ديگر كه مذكور مىشود .
و در اين باب چند فصل است :
فصل اول : در تدبير طبقهء اهل شمشير
ببايد دانست كه مجاهدان را فضيلت بسيار است و وجود اهل شمشير و سپاهيان و صاحبان شجاعت و بأس در نظام عالم ضرور است . از حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه فرموده : « الخير كلّه فى السّيف و تحت ظلّ السّيف و لا يقيم النّاس الّا السّيف » .
يعنى : « همگى خير در شمشير است . راست نمىدارد مردم را الّا شمشير » . و ببايد دانست كه بر طبع بنى آدم فساد و غلبه مستولى است و بسيارى از مردمان جابر متغلّب را داعيه آن است كه آنچه در تحت تصرّف ديگرى ببينند ، به جور و تعدّى بگيرند و اگر ملكى در تصرّف كسى باشد اگر ديگرى زور و قوّت و توانايى در خود يابد ، طمع گرفتن آن ملك مىنمايد و به آنچه خود دارد قناعت نمىكند و دفع آفت متغلّبان و طامعان شمشير مىكند . پس ، بر پادشاه از همه چيز لازمتر نسق و ترتيب سپاه است ، چه سپاهيان حاميان ملك و ملّتند و حارسان بيضهء اسلام و دافعان آفات ظالمان و متغلّبانند ، و فى الحقيقه امر پادشاهى به وجود سپاه قائم است . پس ، بر پادشاه لازم است كه سپاه به قدرى كه در حفظ مملكت او ضرور است مقرّر دارد ، بلكه كوشش مىنموده باشد كه
هامش
( 1 ) . از مر افزوده شد .