فصل دوم : در شكر
قال اللّه تعالى :
وَ سَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ
« 1 » خداى عز و جلّ در قرآن مجيد مىفرمايد كه ، « زود باشد كه ما جزا دهيم شكركنندگان را . » و مىفرمايد :
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
« 2 » يعنى : « اگر شكر نعمت من بهجا آوريد ، هر آيينه نعمت را جهت شما زياد مىكنم ؛ و اگر كافر نعمتى كنيد و كفران ورزيد ، پس ، به درستى كه عذاب من سخت است . » كمال مبالغه در مراعات حقّ شكر شده كه از ترك آن به كفر تعبير شده و در موضعى ديگر از قرآن شكر را مقرون به ذكر داشته و فرموده :
فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ
« 3 » يعنى : « ياد كنيد مرا تا ياد كنم شما را . » يعنى ، با شما عمل ياد دارندگان كنم از تفقّد و احسان و تفضّل ، و « شكر كنيد مرا و كافر مشويد . »
مشو از شكر حقّ غافل كه حقّ از خلق نعمت را * نمىگيرد به كفر امّا به كفران بازمىگيرد
و نيز در جاى ديگر فرموده :
ما يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ
« 4 » يعنى : « نمىكند خداى عز و جلّ عذاب شما ، اگر شكر كردهايد و ايمان آورده [ ايد ] « 5 » و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه ، « الطّاعم الشاكر له من الاجر كاجر الصّايم المحتسب و المعافى الشاكر له من الاجر كاجر المبتلى الصّابر و المعطى الشاكر له من الاجر كاجر المحروم القانع » يعنى : « كسى كه چيزى خورد و شكر بهجا آورد . اجر و ثواب او مثل اجر و ثواب روزهدارى است كه طالب اجر از خدا باشد و كسى كه به عافيت باشد و شكر كند و اجر او مانند اجر مبتلايى است كه صابر باشد و كسى كه به او عطا شده باشد و شاكر باشد ، اجر او مثل اجر محرومى است كه قانع باشد . »
و از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام منقول است كه ، مكتوب است در تورات كه ، « اشكر من انعم عليك و انعم على من شكرك فانّه لا زوال للنّعماء مع الشّكر و لا بقاء لها
هامش
( 1 ) . آل عمران : 145 .
( 2 ) . ابراهيم : 7 .
( 3 ) . بقره : 152 .
( 4 ) . نساء : 147 .
( 5 ) . اضافه از نسخه مر است .