همان گونه كه ما كتاب خود را به ذكر رحمت خداوند به پايان بردهايم او نيز عاقبت ما را در دنيا و آخرت به خير و خوبى ختم فرمايد چه فرموده است :
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ *
« 1 » .
و نيز فرموده است :
يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
« 2 » .
و نيز فرموده است :
وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً
« 3 » ، اينك ما از لغزشهاى قدم و سركشيهاى قلم خود در اين كتاب و ديگر كتابهاى خويش از خداوند بزرگ درخواست آمرزش مىكنيم ، همچنين از گفتار خود كه با كردارمان هماهنگ نيست ، و از آنچه ادّعا و اظهار دانش و بينش در دين خدا كردهايم در حالى كه خود در آنها كوتاهى مىورزيم ، و نيز از هر علم و عملى كه آن را براى رضاى او به جا آورديم و چيز ديگرى با آن آميخته شده ، و از هر وعدهاى كه از سوى خود داديم و سپس در وفاى به آن كوتاهى كرديم ، و از هر نعمتى كه خداوند به ما ارزانى فرمود و ما آن را در نافرمانى او به كار برديم ، و از هر سخنى كه به طور صريح يا اشاره و كنايه نسبت به نقصان ناقصى و يا تقصير مقصّرى گفتهايم در حالى كه خود بدان متّصف بودهايم آمرزش مىطلبيم ، و نيز درخواست آمرزش مىكنيم از هر چه در دل خطور كرده و ما را به تصنّع و تكلّف واداشته تا در كتابى كه نوشتيم يا سخنى كه گفتيم يا دانشى كه افاده و يا استفاده كرديم براى مردم خود آرايى كنيم . و پس از طلب آمرزش از همهء اينها براى خود و براى كسى كه اين كتاب ما را مطالعه كند يا بنويسد يا بشنود از خداوند درخواست مىكنيم كه ما و او را به رحمت و مغفرت خويش مورد كرم و احسان خود قرار دهد و از همهء گناهان آشكار و نهان ما بگذرد چه كرم او عامّ و فراگير و رحمت او فراخ و گسترده و جود و بخشش او بر همهء اصناف خلق شامل و ريزان است ، و ما آفريدهاى از آفريدگان او هستيم كه هيچ وسيلهاى جز توسّل به فضل و كرم او نداريم . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « براى خدا صد رحمت است يك رحمت را بر جنّ و
هامش
( 1 ) نساء / 48 : خداوند هرگز شرك را نمىبخشد و پايينتر از آن را براى هر كس بخواهد ( و شايستگى داشته باشد ) مىبخشد .
( 2 ) زمر / 53 : بگو اى بندگان من كه بر خود اسراف و ستم كردهايد از رحمت خداوند نوميد نشويد كه خدا همهء گناهان را مىآمرزد ، چه او بسيار آمرزنده و مهربان است .
( 3 ) نساء / 110 : كسى كه كار بدى انجام دهد يا به خود ستم كند سپس از خداوند آمرزش طلبد خدا را آمرزنده و مهربان خواهد يافت .