لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ ، وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ
، « 11 » هر كس بر گذشته اندوه نخورد و به آينده شاد نباشد هر دو جنبهء زهد را دارا شده است . » « 12 »
فضيلت زهد
( 1 ) خداوند فرموده است :
فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ
- تا -
وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوابُ اللَّهِ خَيْرٌ
. « 13 » خداوند زهد را به عالمان نسبت داده و زاهدان را به علم توصيف كرده و اين بيشترين ستايش است . و نيز فرموده است :
أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا
. « 14 » در تفسير آمده است كه در اين آيه مراد زهد در دنياست . و نيز فرموده است :
إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
. « 15 » گفته شده معناى آيه اين است كه كدام يك در دنيا زاهدترند و زهد را بهترين اعمال معرّفى كرده است . و نيز فرموده است :
وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ
. « 16 » و نيز :
وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقى
. « 17 » و نيز :
الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ
. « 18 » خداوند در اين آيه صفت كافران را بيان مىكند ، و مفهوم آن اين است كه مؤمن بايد ضدّ اين صفت را دارا باشد يعنى آخرت را بر زندگى دنيا برگزيند .
امّا اخبارى كه در نكوهش دنيا وارد شده بسيار است ، و ما بخشى از آنها را در كتاب
هامش
( 11 ) حديد / 23 : بايد بر آنچه از شما فوت شده اندوه نخوريد ، و به آنچه شما را داده شده شادمان نباشيد .
( 12 ) همان مأخذ ، ابواب الحكم ، شمارهء 439 .
( 13 ) قصص / 80 / 79 : ( قارون ) با تمام زينت خود در برابر قومش ظاهر شد . كسانى كه علم و دانش به آنها داده شده بود گفتند : واى بر شما ثواب الهى بهتر است .
( 14 ) قصص / 54 : اينان را به سبب صبرى كه كردهاند دوبار پاداش مىدهيم .
( 15 ) كهف / 7 : ما آنچه را روى زمين است زينت آن قرار داديم تا آنها را بيازماييم كدام يك بهتر عمل مىكنند .
( 16 ) شورى / 20 : و كسى كه تنها كشت دنيا را مىطلبد كمى از آن به او مىدهيم امّا در آخرت هيچ نصيبى براى او نيست .
( 17 ) طه / 131 : و هرگز چشم خود را به آنچه گروههايى از آنها را بدان بهرهمند ساختهايم ميفكن كه آنها رونق زندگى دنياست ، و براى آن است كه آنان را بدان بيازماييم ، و روزى پروردگارت بهتر و پايدارتر است .
( 18 ) ابراهيم / 3 : همانها كه زندگى دنيا را بر آخرت ترجيح مىدهند .