تركش واجب است ، امّا هرگاه در بين نماز وسوسههاى ريا به دلش خطور كند و از آن كراهت داشته باشد نبايد نماز را ترك كند ، زيرا آفت ريا در عبادات ضعيف است و تنها در حكومتها و سرپرستى منصبهاى بزرگ چون علم بسيار قوى است . خلاصه آفتها سه درجه است :
1 - حكومتها و آفات آن بسيار است و گروهى از پيشينيان از بيم آفت ، آن را رها ساختهاند .
2 - نماز ، روزه ، حج ، زكات . گذشتگانى كه دينشان قوى بوده و حتى ضعيفهايشان به اين اعمال پرداختهاند و از بيم آفت ، ترك آن را برنگزيدهاند ، چون آفتى كه در آنهاست ضعيف مىباشد و نابودى آن آفت و تمام كردن عمل براى خدا با كمترين قدرت ميّسر است .
3 - حدّ ميانى بين دو رتبهء قبل است و آن سرپرستى منصب موعظه و فتوا و نقل حديث و تدريس است و آفات اينها كمتر از آفات حكومتها و بيشتر از آفت در نماز است و شخصى كه ايمانش قوى يا ضعيف است نبايد نماز را ترك كند ، بلكه بايد انديشهء ريا را از خود دور سازد . و شايسته است افرادى كه ايمانى ضعيف دارند به كلى حكومت را رها سازند امّا افرادى كه ايمانى قوى دارند نبايد آن را ترك كنند و منصبهاى علم ميان آن دو گروه مشترك است و هر كس آفتهاى منصب علم را آزموده باشد بداند كه آفتهاى آن به آفات حكومت شبيهتر است و اگر شخص ضعيف الايمان از آن بپرهيزد سالمتر است . و خدا به حقيقت داناتر است .
در اينجا درجهء چهارمى نيز وجود دارد و آن گردآورى مال و گرفتن آن براى تقسيم كردن بر مستحقّان است . بخشيدن و اظهار بخشندگى جلب ستايش است و شاد كردن
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص٢٨٣