بهتر باشد جز انسان يا شخص مؤمن » « 78 » ، اشاره به برترى قلب خداشناس با ايمان است زيرا اين قلب بهتر از هزار قلب مردم عوام است .
خداى متعال فرمود :
وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ .
« 79 » و اين ، برترى دادن مؤمنان بر مسلمانان است و مقصود از مؤمن ، مؤمن آگاه و عارف است نه مؤمنى كه ايمانش تقليدى باشد ، و فرمود :
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ .
« 80 » مقصود خداوند در اين جا از الذّين آمنوا كسانى هستند كه ناآگاهانه خدا را تصديق كردهاند و آنها را از كسانى كه علم و آگاهى داده شدهاند جدا كرده است . دليل مطلب اين است كه نام مؤمن روى مقلّد نهاده مىشود اگر چه ايمانش از روى بينش و دانش نباشد . ابن عباس
وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ
را تفسير كرده و گفته است : « خدا عالم را هفتصد درجه بالاتر از مؤمن بالا مىبرد كه فاصلهء ميان هر درجه به اندازهء فاصلهء ميان آسمان و زمين است » .
پيامبر ( ص ) فرمود : « برترى عالم بر عابد مانند برترى من بر پايين درجهترين مرد از ياران من است » . « 81 » و در روايتى است « مانند برترى ماه بر ديگر ستارگان است » . و نيز فرمود : « بيشتر بهشتيان افراد ساده لوح هستند و درجات بلند از آن خردمندان است » . « 82 » با توجّه به اين شواهد تفاوت درجات بهشتيان بر حسب تفاوت دلها و معرفتهايشان روشن مىشود از اين رو روز قيامت روز بىبهرگى و غبن است ، زيرا كسى كه از رحمت خدا محروم شده سخت زيان
هامش
( 78 ) اين روايت را طبرانى در الكبير از سلمان به سندى صحيح روايت كرده چنان كه در الجامع الصغير آمده است .
( 79 ) آل عمران / 139 : شما برتريد اگر ايمان داشته باشيد .
( 80 ) مجادله / 11 : خداوند آنها را كه ايمان آوردهاند و كسانى را كه از علم بهره دارند درجات عظيمى مىبخشد .
( 81 ) ترمذى اين حديث را در سنن ، ج 10 ، ص 158 روايت كرده و در ج 1 ، ( همين كتاب ) ص 16 گذشت .
( 82 ) اين روايت بدون اين زيادتى در صفحات پيش گذشت .