پيروى كند ؟ مقصود آيه گروهى هستند كه فقيه شدهاند براى غير خدا كه آنان خود گمراهند و ديگران را نيز گمراه مىكنند . » « 130 » امام صادق ( ع ) فرمود :
« منظور از شعرا در آيه ، گروهى هستند كه دانش و فقه آموختند بى آن كه عالم باشند ، پس خود گمراهند و ديگران را گمراه كردند . » « 131 » بعضى از علماى اماميّه « 132 » ( طاب ثراهم ) گفتهاند : آيه در مورد كسانى نازل شده است كه دين خدا را تغيير داده و با امر خدا مخالفت كردهاند . آيا هرگز ديدهايد كه كسى از شاعرى پيروى كند همانا مقصود از شعرا در آيه كسانى هستند كه به رأى خود دينى جعل كردهاند و مردم از آنها پيروى مىكنند فرمود .
أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ
. يعنى شاعران با سخنان باطل مناظره مىكنند و با دلايل باطل گرايان استدلال نموده و به هر راهى مىروند به اين معنى كه دين خدا را تغيير مىدهند
وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ
. مردم را پند مىدهند و خود پند نمىگيرند ، نهى از منكر مىكنند و خود كار زشت انجام مىدهند ، امر به معروف مىكنند و خود اهل معروف نيستند . فرمود : « آنها كسانى هستند كه حق آل محمد ( ص ) را غصب كردند . » امّا از جمله رواياتى كه در ستايش شعر به معناى اول ( شعر حقّ ) از طريق شيعه رسيده روايت صدوق ( ره ) در كتاب عيون اخبار الرضا ( ع ) به اسنادى از حسن از عبد الله بن فضل هاشمى است كه گفت : امام صادق ( ع ) فرمود : « هر كس دربارهء ما شعرى بگويد خدا برايش در بهشت خانهاى بنا كند . » « 133 » و به اسنادش از همان حضرت ( ع ) روايت كرده كه فرمود : « هيچ شاعرى دربارهء ما شعرى نگويد مگر اين كه روح القدس او را تأييد و كمك مىكند . » « 134 »
هامش
( 130 ) اين حديث را ابن بابويه روايت كرده چنان كه در تفسير برهان ، ج 3 ، ص 194 آمده است ( شعراء / 224 ) .
( 131 ) اين حديث را عيّاشى در تفسير خود روايت كرده چنان كه در مجمع البيان در ذيل آيه آمده است .
( 132 ) مقصود على بن ابراهيم قمى است كه در تفسير مشهور خود آيه را تفسير كرده است .
( 133 ) عيون اخبار الرضا ، ص 5 .
( 134 ) عيون اخبار الرضا ، ص 5 .