است كه هيچ ديندارى از دانستن آنها بىنياز نيست .
در بخش مهلكات همگى خويهاى نكوهيدهاى را كه قرآن به محو آنها و تزكيهء نفس و تطهير دل از آنها دستور داده بيان خواهم كرد ، و تعريف و حقيقت هر يك از اين خويها و سپس اسبابى را كه موجب پيدايش آنهاست توضيح خواهم داد ؛ آنگاه آفاتى را كه پيامد اين صفات است برخواهم شمرد ، و پس از آن نشانههاى شناخت اين خويها ، و راههاى درمان و رهايى از آنها را با ذكر شواهدى از آيات و احاديث و گفتار بزرگان ارائه خواهم كرد .
در بخش منجيات تمامى خويهاى ستوده و خصلتهاى پسنديدهء مقرّبان و صدّيقان را كه به وسيلهء آنها بنده به پروردگار جهانيان تقرّب مىجويد ذكر مىكنم ، و تعريف و حقيقت هر خصلت و اسباب وصول به آن را شرح مىدهم .
همچنين ثمراتى را كه از آن به دست مىآيد ، و نشانههايى را كه بدان شناخته مىشود ، و آنچه را مايهء فضيلت و ارزش آن شده است همگى را با ذكر شواهدى از شرع و عقل بيان مىكنم . در اين مورد كتابهاى بسيارى نوشته شده است ليكن كتاب حاضر با داشتن پنج ويژگى از آنها ممتاز است :
1 - باز كردن گرههايى كه بر رشتهء مباحث زدهاند ، و پرده برداشتن از آنچه پنهانش داشتهاند ، و تفصيل آنچه به اجمال بيان كردهاند .
2 - ترتيب و تنظيم آنچه به طور پراكنده و نامنظّم بيان شده است .
3 - ايجاز آنچه به اطناب بيان كردهاند و ثبت دقيق گفتار آنها .
4 - حذف مكرّرات .
5 - بررسى موضوعهاى مشكل كه فهم آنها براى عموم دشوار است ، و در هيچ كتابى از آنها ذكرى به ميان نيامده است ، زيرا اگر چه مصنّفان در برخورد با اين مسائل به يك شيوه رفتار و توارد كردهاند ليكن شگفتى ندارد كه هر كدام از پويندگان اين راه متوجّه امرى شده ، كه ديگران از آن غافل ماندهاند و درك آن به او اختصاص يافته است . يا اين كه از آن غافل نماندهاند ، ليكن از ذكر آن در كتب خود غفلت كرده ، و يا اين كه غفلت نكردهاند ولى مانعى در راه آنان وجود
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 65
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص٦٥