مبحث اول : در شرايط وجوب فطره است ،
و آن چهار أمر است :
اول : بلوغ است ،
پس بر صغير واجب نيست ، نه از براى خود و نه از براى كسى كه در عيال او است ، مثل غلامى يا كنيزى كه داشته باشد از ارث پدر يا مادر خود مثلا .
دوّم : عقل است ،
پس واجب نيست بر ديوانه ، چنانچه بر صغير گذشت و در حكم جنون است اغماء ، پس بر بيهوش لازم نيست .
سوّم : حريت ،
پس بر بنده لازم نيست مگر آنكه جزئى از آن آزاد شده باشد ، پس به حساب آن جزء بر او واجب است .
چهارم : غنا ،
پس بر شخص فقير واجب نيست ، و مراد به فقير همان كسى است كه بتواند زكات فطره و غير آن را بگيرد ، پس كسى كه خود مستحق زكات فطره است زكات فطره بر او واجب نيست ، چنانچه به همين مضمون اخبار وارد شده ، لكن احوط از براى فقيرى كه زياده بر قوت شب و روز خود به قدر فطره مالك است اخراج آن است ، و مشهور اين است كه مستحب است از براى فقيرى كه صاحب عيال باشد يك فطره را به عيال خود دست به دست بكند و در آخر آن را اخراج كند ، هر چند كه اگر بعض آنها صغير باشد اشكال وارد مىشود در اخراج از ملك او .
و بدان كه زمان تحقق شرايط مذكوره جزء آخر از روز آخر ماه رمضان مقرون به جزء اول شب شوال است ، پس وجود آنها بعد از هلال كفايت نمىكند در وجوب فطره ، و همچنين كافرى كه مسلمان شود قبل از هلال زكات فطره بر او مستقر مىشود ، و اگر بعد از هلال مسلمان شود آنچه بر او در وقت هلال واجب شده بود ساقط مىشود از او به جهت اسلام او ، و بعد از اين سبب ديگرى از براى وجوب فطره بر او نيست ، لكن