فائده :
بدان كه طريق كلامى بر دو قسمت حصرى و اطلاقى ، حصرى عبارت است از اينكه از براى قراءت نصابى معين باشد به عددى خاص و در اين قسم تا قراءت به آن عدد نرسد نتيجه بر آن مترتّب نگردد ، و اگر از آن نصاب هم در گذرد فائده مترتّب نگردد ، و رعايت عدد از أعظم شرائط است ، و اگر در بين حرف زند عمل باطل شود و بايد از سر بگيرد و اگر چه بىاختيار تكلم كرده باشد ، و اگر حاجتى اتفّاق افتد و عمل طول داشته باشد به آن ساكت باشد ، و بعضى گفتهاند چنانچه طول داشته باشد و يك شبانه روز به آن وفا نكند وقتى معين قرار دهد در بين الوقتين از كلام فضول و شر اجتناب كند .
و اطلاقى آن است كه قرائت به عددى خاص اختصاص نيافته باشد و در اين قسم با خود عددى مقرر سازد كه در وقتى از اوقات شب و روز به قرائت اشتغال نمايد و در اثناء سخنى عند الضرورة اگر گويد ضرر نداشته باشد .
فائده :
بدان كه خلوت در اذكار بزرگ كلاميّه و انزوا از ناس از شرائط كليه است ، و بايد تا عمل به اتمام نرسد از خلوت بدون ضرورت بيرون نيايد ، و بايد وسعت خلوت خانه به قدرى باشد كه تواند ايستاد و نماز گذارد و زياده بر آن نشايد ، و بايد يك در داشته باشد و روزنه و فرجه ديگر نبود ، و از مردم و مواضع ازدحام دور باشد .
اقلام ارباب علوم غريبه
* فائده :
بدان كه اقلامى كه ارباب علوم غريبه وضع كردهاند به جهت اخفاء علوم يا فوائد ديگر سى قلم است به اين تفصيل :
1 - داودى ، 2 - قلم عبرى ، 3 - و 4 - و 5 - سريانى و آن سه نوع است ، 6 - يونانى ، 7 - فلقراطومات كه يونانيان وضع كردهاند ، 8 - قلم جابر حيّان ، 9 - عمرانى ، 10 - صابى ، 11 - سبتى كه دائره سبتى را به آن قلم نوشتهاند ، 12 - و 13 - و 14 - ديلمى و آن سه نوع است ، 15 - غبار ، 16 - و 17 - و 18 - و 19 - و 20 - قلم ريحان و