فقهاى بلخ بود . وى فقه و اصول را در شهر بلخ آموخت ، در اين علوم صاحب رأى شد و فتوا مىداد . با اين حال علما او را در شمار طبقه دوم فقها قرار دادهاند . وى به شهر نيشابور هجرت كرد و در آنجا مشغول تدريس شد . او در سوم شوال سال 405 ه . وفات يافت و در مقبره حسين به خاك سپرده شد « 1 » .
ابن اثير جزرى مىگويد : امام ابو الحسن على بن محمّد طايقانى ( طايكانى ) رواياتش را از شعيب بن ادريس بلخى و ابراهيم بن عبد اللّه بن داود رازى نقل مىكرد . نيز ابو بكر خطيب بغدادى از او رواياتى نقل كرده است « 2 » .
[ 481 ] على بن محمّد بن نصر بن عاصم بلخى
ابو الحسن على بن محمّد بن نصر بن عاصم بلخى از محدّثان نامى بلخ بود . وى پس از فراگيرى علوم ، به سمرقند رفت و در اين شهر به تدريس ، بهويژه تدريس علم حديث ، فقه و اصول پرداخت . او از جمله شاگردان محمّد بن فضل فاريابى بود و دانش حديثشناسى را از او آموخته بود . بلخى در شهر سمرقند رواياتش را از طريق فاريابى نقل مىكرد .
عن ابى الحسن على بن محمّد بلخى قال : حدّثنا محمّد بن الفضل الفاريابى قال : حدثنا محمّد بن الفضيل عن ابن أبى فديك عن ابن أبى مليكة ، عن الزهرى عن عروة بن الزبير ، عن أبى هريرة ان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله قال : إنّ اللّه رفيق يحب الرّفق و يعطى على الّرفق ما لا يعطى على العنف « 3 » ؛ حضرت فرمود : خداوند مهربان است ، مهربانى را دوست دارد ، به مهربانان مىبخشد و با جبر و زور به كسى عطا نمىكند .
حضرت فرمود : خداوند مدارا كننده است ، و مدارا كردن را دوست مىدارد ، و آنچه را كه با مدارا مىبخشد ، با زور و جبر به كسى نمىبخشد .
هامش
( 1 ) - تاريخ نيشابور المنتخب من السياق ، ص 579 .
( 2 ) - اللباب ، ج 2 ، ص 68 .
( 3 ) - القند فى ذكر علماء سمرقند ، ص 509 .