ماوراءالنهر ، اسكندريه ، سمرقند ، نيشابور ، هرات ، استرآباد ، بصره و بغداد سفر كرد . در تمام اين شهرها به خدمت علماى آن ديار مىرسيد و از محضرشان كسب فيض نموده رواياتى را از طريق آنها يادداشت مىكرد . « 1 »
بعضى از بزرگان كه وى با آنها آشنا شده و از آنان علم حديث آموخته عبارتند از :
در نيشابور ، ابو محمّد عبد اللّه بن يحيى بن عبد الجبار سكرى بغدادى ، ابو القاسم حسن بن محمّد انبارى ، و ابو زكريا مزكّى ؛ در هرات ، ابو منصور ازدى ؛ در استرآباد ، بندار بن محمّد ؛ در بلخ ، على بن محمّد خزاعى ؛ در بصره ؛ ابو عمر هاشمى ؛ در بخارا ، ابو عبد اللّه غنجار ؛ در بغداد ، ابو الحسن بن بشران ؛ در همدان ، محمّد بن عيسى ؛ در دمشق ، عبد الرحمن بن ابى نصر تميمى ، در مصر ، ابو نظيف .
وى آنچه را مىشنيد از حفظ مىكرد ، لذا او را حافظ جوّال گفتهاند . « 2 »
راويانى چون : ابو بكر خطيب بغدادى ، ابو على حدّاد ابو القاسم شجاعى و ابو عبد اللّه فراوى از طريق ابو وليد دربندى بلخى أحاديثى را نقل كردهاند . عبد الغافر مىگويد : ابو وليد به سرزمينهاى زيادى سفر كرده ، ولى از افراد دور از ذهن روايت كرده است . « 3 »
ابن نجّار مىگويد : ابو وليد از ماوراءالنهر به اسكندريّه رفت . او ثقه ، و لكن رديء الحفظ است . « 4 »
امام ابو وليد دربندى بلخى در اواخر عمرش به سمرقند رفت و در آن شهر اقامت گزيد . به گفته تاريخ نيشابور ، معجم البلدان و شذرات الذهب وى در ماه رمضان سال 454 ه . ق . وفات كرده است . « 5 »
سيد امين جبل عاملى از كتاب رجال شيخ طوسى نقل كرده كه زياد بن سليمان بلخى در روز وفات امام ابو وليد دربندى اين مرثيه سروده است : « 6 »
هامش
( 1 ) - معجم البلدان ، ج 2 ، ص 449 ، سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 297 .
( 2 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 297 ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 3 ، ص 1155 .
( 3 ) - همان .
( 4 ) - طبقات الحفاظ ، ص 437 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 297 .
( 5 ) - طبقات الحفاظ ، همان ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 3 ، ص 1115 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 298 .
( 6 ) - اعيان الشيعة ، ج 7 ، ص 309 .