است عبارتند از : مكى بن ابراهيم بلخى ، عبيد اللّه بن موسى ، از بزرگترين مشايخ او ، ابو نعيم ، ابو مسهر غسانى ، يحيى وحاظى ، سعيد بن أبى مريم ، ابو الوليد طيالسى ، ابو صالح كاتب ليث ، محمّد بن الصلت ، يحيى بن يحيى ، على بن مدينى ، ابن راهويه ، اسماعيل بن خليل خراز و خليفة بن خيّاط . « 1 »
محدّثانى كه از طريق ابو على حسن بن شجاع رواياتى را نقل كردهاند ، عبارتند از :
احمد بن حمدون نجار ، احمد بن على بن مسلم أبّار ، ابو زرعة عبيد اللّه بن عبد الكريم رازى ، محمّد بن اسحاق ثقفى سرّاج ، محمّد بن اسماعيل بخارى ، ترمذى ، محمّد بن زكريا بلخى و محدّثان ديگر . « 2 »
بخارى از حسن بلخى روايت مىكند كه گفت : من هيچ درس تفسيرى را به اندازهء درس تفسير حسن بن شجاع بلخى دوست ندارم .
ابو على حسن بن شجاع بلخى 49 سال زندگى كرد و بنا به روايت محمّد بن جعفر بلخى در نيمهء ماه شوال سال 244 ه . ق . وفات كرد . « 3 »
ذهبى در تاريخ الاسلام مىنويسد : حسن بن شجاع در سنّ 49 سالگى در سال 266 ه . ق . درگذشت . « 4 »
از اساتيد ابو عبد اللّه حاكم مىباشد . بنابراين ، درستتر آن است كه سال درگذشت ابو على را سال 244 ه . ق . بدانيم .
امام بخارى در تفسير سورهء زمر ، رواياتى را از ابو على حسن بن شجاع بلخى حافظ نقل كرده است . « 5 »
عبد اللّه بن احمد مىگويد : من از پدرم احمد بن حنبل پرسيدم كه حافظان در اين عصر چه كسانى هستند ؟
پدرم گفت : فرزندم ! جوانمردان هستند كه به عقيدهء من دارند از ما جدا
هامش
( 1 ) - تهذيب الكمال ، ج 6 ، ص 172 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 12 ، ص 187 .
( 2 ) - همان ، ج 6 ، ص 172 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 12 ، ص 188 .
( 3 ) - تهذيب التهذيب ، ج 2 ، ص 283 .
( 4 ) - تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 241 - 250 ، ص 228 ؛ الوافى بالوفيات ، ج 12 ، ص 54 .
( 5 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 12 ، ص 190 .