بعضى از مورخان ، ابو محمّد ازهر برجمينى را ابن بلخ ، برخى بنو بلخ و عدهاى ديگر ابن بلخى خواندهاند .
مؤلف معجم البلدان از ابو محمّد ازهر برجمينى تجليل كرده و مقام علمى او را ستوده است . « 1 »
احتمال مىرود كه مؤلّف فارسنامهء ابن بلخى ، ابو محمّد ازهر بن بلخ باشد ؛ زيرا وى به ابن بلخى معروف است .
ابو محمّد ازهر بن بلخ در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم ه . ق . به دستگاه سلجوقيان راه يافت و به همراه ركن الدوله خمارتكين به شيراز رفت . در آنجا عهدهدار ديوان استيفا شد و در شيراز سكونت گزيد و زادگاهش بلخ را براى هميشه ترك كرد . ابن بلخى اثر معروفش فارسنامه را در شيراز به رشتهء تحرير درآورد . « 2 »
ابن بلخى برجمينى در دوران حكومت ابو شجاع محمّد بن ملكشاه مىزيسته و كتاب فارسنامه را در عهد اين شاه نوشته و در مقدّمهء كتاب از وى ياد كرده است . چند سطر از متن كتاب فارسنامه به عنوان نمونه نقل مىشود .
بنده را تربيت پارس بوده است ؛ اگرچه بلخى نژادم و تقدير معاملات و قانون آن به ابتداى اين دولت قاهره ثبّتها اللّه چون ركن الدوله خمارتكين را به پارس فرستاد ، جدّ بنده بسته است ، و استيفاى آن ولايت و سپاهى و رعيت بر بنده پوشيده نمانده است و اين مجموعه را به حسب حال تأليف كرده است . از تاريخ تولّد يا وفات او اطلاعى در دست نيست . « 3 »
[ 76 ] اسحاق بن بشر بن محمّد بلخى ( بخارى )
ابو حذيفه اسحاق بن بشر بن محمّد بن عبد اللّه بن سالم بلخى ، يكى از شخصيتهاى
هامش
( 1 ) - معجم البلدان ، ج 1 ، ص 374 .
( 2 ) - فرهنگ زندگينامهها ، ج 1 ، ص 312 .
( 3 ) - فارسنامه ، ص 3 ؛ تاريخ ادبيات ايران ، ذبيح اللّه صفا ، ج 2 ، ص 926 ؛ كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1215 .