انگليسى به نمايندگى مردم در كرسىهاى مجلس سنا و شورا جا خوش كرده و به قرارداد كنسرسيوم رسميت حقوقى دادند و احزاب دولتى مليون و مردم كه به تبعيت ظاهرى از شيوه دموكراسى مرسوم آمريكا تشكيل يافته بودند ، به نام ملت ايران عرصه را بر مردم تنگ كردند .
دوره نوزدهم مجلس شوراى ملى رو به پايان بود و زمزمههاى آزادى انتخابات جامعه را فراگرفته بود و شاه در سخنرانىهاى خود از انتخابات آزاد صحبت مىكرد . او پيش از انتخابات دوره بيستم در سخنرانى روز 15 خرداد 1339 گفت : « انتخابات آينده كاملا آزاد خواهد بود » ، با اين حال منوچهر اقبال اعلام كرد : « مصدقىها و تودهاىها ، نمىتوانند نامزد انتخابات شوند » . « 1 »
از ميان دو حزب يادشده حزب مليون به رهبرى دكتر منوچهر اقبال در زمستان 1337 ه . ش ظهور كرد . « 2 » اقبال بااينكه در آغاز نخست وزيرى خود روز 19 فروردين 1336 ه . ش در مجلس گفت كه قصد تشكيل حزب را ندارد ، ولى چون سردار فاخر حكمت رئيس مجلس شوراى ملى حاضر به تشكيل حزب مليون در كنار حزب مردم شد ، با اينكه حزب مليون بهعنوان حزب اكثريت به ايفاى نقش مىپرداخت ، عمر چندانى نيافت و تنها رقابت حزبى پارلمانى آن در انتخابات مجلس دوره بيستم سال 1339 ه . ش متجلى شد . اوج فعاليت حزب مليون در انتخابات تابستان سال يادشده ، نقطه فرود آن نيز بود . تقلبات و تخلفات در انتخابات دوره بيستم ، به حدى بود كه محمد رضا شاه به نادرستى آن اعتراف كرد . وى در مصاحبه مطبوعاتى در كاخ سعدآباد ، در پاسخ به عباس مسعودى مدير روزنامه اطلاعات درباره انتخابات گفت : « من از اين انتخابات راضى نيستم » و چون خود در مظان
هامش
( 1 ) - غلامرضا نجاتى : تاريخ سياسى بيست و پنجساله ايران 1 / 132 .
( 2 ) - محمود تربتى سنجابى : قربانيان باور و احزاب سياسى ايران / 256 - 257 .