از اين مطالب چنين استنباط مىشود كه نامبرده از افراد متمول و با نفوذ مشهد در امور سياسى و اقتصادى بوده است .
او از طرف ناصر الدّين شاه مفتخر به دريافت لقب ملك التجار گرديد تا سرپرستى جامعه بازرگانان شهر را به عهده داشته باشد . « 1 » او علاوه بر تجارت در ايران شريكى در شهر مارسى و شريكى هم در مسكو داشته است . « 2 » و در سال 1276 ه . ش كار حمل و نقل و همچنين دليجانهاى راه مشهد - عشقآباد را در مقاطعه خود داشت . « 3 »
برادرش حاج محمد حسن اصفهانى ( 1316 - 1253 ه . ش ) معروف به كمپانى و ملقب به امين الضرب از تجار معروف عصر قاجار و متمولترين فرد عصر مذكور است . سواد چندانى نداشته اما بسيار زيرك بود و شم اقتصادى قوى داشت . او ابتدا از فروشندگان دورهگرد و كرباسفروش جزء بوده است . « 4 » اما پس از كسب نمايندگى فروش چلوار قوزى ، نوعى پارچه پنبهاى ، از كمپانى انگليس معروف به قوزى (
Kozy
) مراتب ترقى را پيمود و امور ضرابخانه دولتى و اجازه ضرب سكه را از دولت گرفت و سود كلانى به دست آورد و يكى از عوامل قدرت در كشور گرديد . « 5 » برادر ديگرش آقا محمد رحيم ، تاجر ابريشم بود و تمام عمر خويش را در فرانسه سپرى كرد . « 6 » ميرزا ابو القاسم ملك التجار در 5 ربيع الاول 1318 ه . ق فوت نمود « 7 » و در حرم مطهر امام رضا عليه السّلام در مقبرهاى كه براى خودش ساخته بود دفن گرديد . « 8 »
حاج ابو القاسم صاحب پنج فرزند
هامش
( 1 ) - شيرين مهدوى : پيشين / 159 .
( 2 ) - عزيز اللّه عطاردى : فرهنگ خراسان 2 / 538 .
( 3 ) - جورج پ . چرچيل : فرهنگ رجال قاجار / 182 .
( 4 ) - كريم سليمانى : پيشين / 44 .
( 5 ) - عبد الحسين نوايى ، نيلوفر كسرى :
پيشين / 76 ؛ مهدى بامداد : شرح حال رجال ايران 1 / 429 .
( 6 ) - عزيز اللّه عطاردى : پيشين 2 / 538 .
( 7 ) - شيرين مهدوى : پيشين / 370 .
( 8 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : مطلع الشمس 2 / 404 .