چون اين اخبار به نادر رسيد لشكرى به سردارى مهدى خان علمدارباشى و چند تن ديگر از سرداران روانه بلخ نمود ، آنها نياز خان را روانه درگاه نادر نمودند . « 1 » وى در حالى كه به شدت از بيمارى تب رنج مىبرد در شهر دامغان به اردوى نادر شاه پيوست و چون نادر عهد كرده بود كه « مادامالحيات خللى به احوال او ( نياز خان ) نرساند » به او دستور داد به مشهد برود و به مداواى خود بپردازد تا بعد از آن به وضعيت او رسيدگى شود . نياز قلى وارد مشهد شد اما تلاش طبيبان و حكيمان نتيجهاى نداد و او در 10 جمادى الاول 1159 ه . ق در آستان ملائك پاسبان رضوى درگذشت . « 2 »
اسماعيل رضايى
( 50 ) دامغانى - اسماعيل خان ( - 1241 ه . ق )
از سرداران مشهور عصر فتحعلى شاه قاجار ( 1212 - 1250 ه . ق ) در جنگهاى اول ايران و روس و ناآرامىهاى خراسان .
اسماعيل خان سنگسرى سمنانى يكى از پنج برادر مشهور به سرداران دامغانى است . او و برادرانش در اصل از طالبآباد سنگسر سمنان بودهاند كه به واسطه زندگى در دامغان و داشتن املاك در آن شهر به دامغانى شهرت يافتهاند . « 3 » اسماعيل كه از همه برادران نظامى خود شهرت بيشتر به دست آورد ، در ابتدا از غلامان پيشخدمت فتحعلى شاه قاجار بود . « 4 » از فعاليتهاى وى با عنوان اسماعيل خان سردار از 1216 ه . ق گزارشهاى فراوانى در دست است . در اين سال وى از طرف فتحعلى شاه به سركوبى حسينقلى خان قاجار كه در اصفهان نافرمانى مىكرد
هامش
( 1 ) - همان 3 / 1095 .
( 2 ) - همان 3 / 1094 .
( 3 ) - مهدى بامداد : شرح حال رجال ايران 1 / 132 .
( 4 ) - همانجا .