گرديد و از طرف خود نايبالحكومههايى به سمنان و دامغان فرستاد . وى در زمان جنگهاى كريمه كه در آن نيروهاى روس با عثمانىها درگير بودند و روابط ايران نيز با عثمانىها در آن هنگام تيره شد به مرزهاى كرمانشاه اعزام گرديد 7 . ميرزا محمد خان در سال 1273 ق به فرماندهى سپاهى مأمور جنگ با انگليسىها كه براى فشار آوردن به ايران براى دست برداشتن از محاصره هرات به جنوب ايران حمله كرده بودند رهسپار جنوب گرديد . اما او و بقيه قواى ايران از لشكر انگليس شكست خوردند و مطابق عهدنامه پاريس هرات از ايران جدا شد 8 .
در سال 1275 ق ميرزا محمد خان در شوراى دولتى كه هفت وزير آن را تشكيل مىدادند عنوان وزارت جنگ داشت و عنوان سپهسالار نيز به او داده شد 9 . از ديگر كارهاى مهمى كه موجب پيشرفت او شد اين بود كه در سال 1280 ق مأموريت جنگ با تركمانان گمشتپه و ساحل اترك يافت . چون در اين مأموريت موفق شد از طرف شاه به « سپهسالار اعظم » ملقب گرديد . در شوال سال بعد وزير اعظم شد و وزارت خانههاى جنگ ، ماليه و خارجه به او محول شد و بدينترتيب تقريبا همه كارهاى لشكرى و كشورى به دست او افتاد . در 1282 ق نظم پايتخت هم برعهده او قرار گرفت 10 . اما ظاهرا ميرزا محمّد از عهده كارهاى كشورى برنمىآمد و افرادى كه برگزيده بود بيشتر از افراد نظامى بودند كه اهل تدبير و قلم نبودند در نتيجه امور مالى و ادارى دچار اختلال شد و شاه مجبور شد دوباره به وزرا استقلال عمل بدهد و ميرزا محمد را در ماه صفر 1283 ق پس از يك سال و پنج ماه از صدارت عظمى عزل كرد 11 و فقط وزارت جنگ را در اختيار او باقى گذارد 12 .
در همين سال ناصر الدّين شاه حكومت ايالات خراسان ، سيستان ، استرآباد ، شاهرود ، بسطام ، دماوند ، فيروزكوه ، كمره ، جاجرم ، نردين ، خوار ،
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي ) — صفحة 209
مساهمون: غلامرضا جلالى
ص٢٠٩