با هزاران حسرت آخر بستم از كوى تو بار * اشكم اندر چشم و خونم در دل و دل بىقرار
محمد جواد هوشيار
( 49 ) سالك سبزوارى - محمد حسن ( 1265 - بعد از 1360 ه . ق )
شيخ محمد حسن بيهقى معروف به سالك سبزوارى و به قولى سالك بيهقى ، شاعر . در حدود سال 1265 ه . ق / 1228 ه . ش در سبزوار متولد شد در جوانى به مشهد آمد و تا آخر عمر در همين شهر ماند هرچند برخى منابع فوت سالك را در سال 1347 ه . ق ذكر كردهاند . « 1 » اما با توجه به ماده تاريخى كه سالك در سال 1320 ه . ش / 1360 ه . ق براى فوت شيخ عباس تربتى سروده است . « 2 » به احتمال زياد وى تا اين سال زنده بوده است .
اشعار او نزديك به بيست هزار بيت و بيشتر در قالب رباعى بوده است .
اشعارش در جايى گردآورى نشده و قسمت زيادى به صورت پراكنده نزد اهل ذوق مانده است . « 3 » فقط بخشى از اشعار سالك را امين الشريعة گردآورى و در ملحقات كتاب اخلاق امينى آورده است .
قسمتى ديگر اشعار او در تاريخ بناى حجرههاى متعدد و مقبرههاى خانوادگى بر رواقهاى صحن آستان قدس رضوى در مشهد بازتاب يافته است . « 4 »
سالك در دو نوع شعر استاد بود ، يكى ماده تاريخ چنان كه به سال 1289 ه . ق قطعهاى در مرثيه و ماده تاريخ فوت حاج ملا هادى سبزوارى سروده است :
هادى دين اصل حكمت حاوى فقه و اصول * تا روان شد طاير روحش سوى خلد برين
بيهقى پاى نياز آورد و بيرون زد رقم * گنج حكمت آمده در سبزوار اينك دفين
ديگر مدح و ذم . چند سال بعد
هامش
( 1 ) - سيد حسن امين : « سالك سبزوارى » ، وحيد ، شماره 250 - 251 ، سال 1357 / 49 - 50 ، على اكبر گلشن آزادى : صدسال شعر خراسان / 278 - 279 .
( 2 ) - محمد باقر ساعدى : ضميمه تاريخ علماى خراسان / 269 .
( 3 ) - سيد حسن امين : پيشين / 49 .
( 4 ) - دايرةالمعارف تشيع 9 / 25 - 26 .