5 . رصد « ثاون اسكندرانى » كه زيج او به قانون شهرت گرفت .
6 . نخست رصدخانهاى كه در اسلام بنيانگذارى شد رصدخانه مأمون در شماسيّه بغداد در سال 214 ق است ، مأمون بر اين رصدخانه چهارصد ( 400 ) نفر از منجمان بزرگ را گردآورى نمود و فرمان داد همانند ابزار و آلات بطليموس و زيج او بسازند و زيجى تأليف نمايند . دانشمندان و اخترشناسان زيجهاى فراوانى تأليف نمودند از جمله :
7 . زيج بر پايه سالهاى عرب كه ابو اسحاق ابراهيم بن حبيب فزارى براى نخستينبار در اسلام تدوين نمود ، وى كتاب ديگرى به نام تسطيح الكره تأليف كرد ، وى پدر محمد بن ابراهيم منجم منصور دوانيقى است كه كتاب « سند هند » را ترجمه نمود ، چنانكه قبلا بدان اشاره شد . ابراهيم فزارى نيز نخستين كسى است كه در اسلام دست به ساخت اسطرلاب زد .
8 . رصد ابى حنيفه دينورى كه در اصفهان به سال 235 ق بعد از رصد مأمون دست به رصد زد .
9 . زيج حارث منجم ( م 272 ق ) .
10 . رصد حسن بن موسى نوبختى كه نسخهاى از آن نزد سيد بن طاوس بوده است .
11 . زيج ابن اعلم ، او سيد شريف ابو القاسم على بن ابى الحسن علوى حسينى متولد ( 324 ق ) است .
12 . زيج ابن يونس ، ترتيب يافته در چهار جلد ، احمد بن يونس اخترشناس دولت فاطميه در مصر بود و نام آن را « زيج حاكمى » گذاشت ، چرا كه به دستور الحاكم بأمر اللّه تدوين يافت .
13 . رصد ابو ريحان بيرونى ( م 440 ق ) و ايضا زيج علايى و زيج مسعودى
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي ) — صفحة 365
مساهمون: على زمانى قمشه اى
ص٣٦٥