عبارتاند از ابن يونس ، ابو عمران موسى بن يونس بن محمد كه كتاب اقليدس را به سال 576 نزد طوسى خوانده است . « 1 »
طوسى در فن جبر و مقابله زبردست و از پيروان خوارزمى و ادامه دهندگان راه عمر خيام نيشابورى است :
سخنى در جبر و مقابله
با تحولاتى كه بهويژه از قرن نوزدهم ميلادى تاكنون رخ داده ، واژهء جبر امروز بر يكى از علوم رياضى اطلاق مىشود كه موضوع آن بررسى ساختارهاى جبرى ( گروه ، حلقه ، هيئت . . . ) است ، امّا در اين مقاله ما آن را به معنايى محدودتر ، و تاريخىتر ، به كار خواهيم برد . در اين معنى ، جبر علمى است كه موضوع آن حل معادلات و نيز عمليات بر روى چندجملهاىهاست . اين علم در دوران اسلامى « جبر » يا « جبر و مقابله » ناميده مىشده است .
معناى واژههاى جبر و مقابله
واژهء « الجبر » ( در فارسى : « جبر » ) نخستين بار در عنوان كتاب المختصر فى حساب الجبر و المقابلة تأليف محمد بن موسى خوارزمى بهكاررفته و پس از آشنايى اروپاييان با اين كتاب با مختصر تغييراتى ( مثلا بهصورت
algebra
در انگليسى و
algebre
در فرانسه ) به زبانهاى ديگر راه يافته است . اين واژه از ريشهء جبر در عربى گرفته شده كه بهمعناى شكستهبندى و جبران است ، امّا خوارزمى آن را بر عمل افزودن جملههاى منفى ، اطلاق مىكند . واژهء « مقابله » ، كه
هامش
( 1 ) . دايرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 105 ، دانشنامه جهان اسلام ، مادّه جبر .