يكى مخمّس شود يكى مربّع شود * يكى مسدّس شود يكى مسبّع شود
الحق بس نادر است هندسهء كردگار
21 . امكان خلأ
ابو ريحان بر خلاف جمهور فلاسفه كه قائل به امتناع خلأ بودند خود در اينباره مردد بود ؛ جاذبهء خلأ را كه ممسك اجسام است هم به قوهء علمى و به فراست ذهن دريافته بود . « 1 »
مسألهء ششم از هشت سؤال كه ابو ريحان از ابو على سينا اقتراح كرده بود ، در خصوص همين مسأله « خلأ » حاكى است از اينكه خارخار اين شبهه در فكر ابو ريحان بوده كه با جمهور فلاسفه در امتناع « خلأ » موافقت نداشته و نظر ابو على سينا را در آن باره پرسيده است .
22 . زنبور عسل
ابو ريحان دربارهء زنبور نحل و كيفيت ساختن عسل عقيدهء مشهور قديم را كه مىگفتند عسل فضله يا قىكردهء نحل است « 2 » رد كرده و خود در اين خصوص طريقهاى گفته كه تحقيقات علمى طبيعى امروز كاملا با آن موافق و كاشف از كمال دقت و اصابت فكر اوست . « 3 »
هامش
( 1 ) . آثار الباقية ، ص 263 .
( 2 ) . ظهير فاريابى گويد :به بوى آنكه دهانى از او كنى شيرين * نشستهاى مترصد كه قى كند زنبور( 3 ) . كتاب الجماهر ، ص 183 .