حايرى سمنانى ، محمد صالح [ آيتالله ]
شيخ محمد صالح حايرى فرزند حاج شيخ ميرزا فضل الله مجتهد ، در سال 1297 قمرى در كربلا متولد شد .
مقدمات علوم دينى را نزد آخوند ملا عباس اخفش و آخوند ملا على سيبويه آموخت و در همان اوقات كتاب الفيهء ابن مالك را تخميس كرد و پس از مقدمات به خواندن سطح فقه و اصول پرداخت . سپس براى ادامهء تحصيل دينى به نجف عزيمت كرد و از سال 1312 تا سال 1324 قمرى ، در حوزههاى درس آخوند خراسانى و حاج ميرزا حسين خليلى تهرانى به فراگيرى فقه و اصول پرداخت و در اين ضمن ، فلسفه را نيز نزد حاج ملا اسماعيل بروجردى حايرى فراگرفت . در اوايل جوانى به سرحد اجتهاد رسيد و پس از تكميل مبانى فقه و اصول به واسطهء بيمارى چشم ، به ايران آمد و مدتى در تهران به معالجه پرداخت و پس از آن به بابل رفت و اقامت گزيد . پس از چندى از بابل به سمنان تبعيد شد و تا سال 1391 قمرى در اين شهر به اقامهء جماعت و تدريس مشغول بود و در همان سال وفات يافت و جنازهاش پس از حمل به مشهد به خاك سپرده شد . از وى تأليفات و اشعارى به زبان عربى و فارسى بهجا مانده كه قطعاتى از اشعارش در ذيل آورده مىشود :
دربارهء ولادت امام دوازدهم شيعيان
ماه من ار مطلعى از غيب برآرد * طلعت خورشيد سر ز جيب برآرد
مطلع خورشيد من چو رو بگشايد * شك بزدايد ز قلب و ريب برآرد
نقطهء خال لبش به ما چه نمايد * از خط كج موى نقص و عيب برآرد
يكسره زين رو جوان شوند مشايخ * گرچه سر از درد هجر شيب برآرد