برگزيده شد و هم در اين دوره مجلس بود كه نامش بهعنوان يكى از امضاءكنندگان ماده واحده در رابطه با انقراض سلطنت قاجاريه و تشكيل مجلس مؤسسان در تاريخ ثبت گرديد ( 7 / 8 / 1304 خ ) .
در آذرماه 1304 نيز به هنگام تشكيل مجلس مؤسسان ، دكتر آقايان نماينده منتخب ارامنه جنوب بود . پس از دوران نمايندگى مجلس ، مشاغل عمده وى عبارتند از وكالت دادگسترى و استادى دانشگاه .
وى در سال 1312 خورشيدى وكالت « امين التجار اصفهانى » را در دادگاهى كه براى رسيدگى به موضوع رشوه دادن « امين التجار » به « تيمور تاش » ( وزير دربار و مرد شماره 2 ايران كه به دلايل سياسى مورد غضب رضا خان واقع شده بود ) تشكيل شده بود ، به عهده داشت .
همچنين در سال 1314 كه گروه كمونيستى « 53 نفر » دستگير و زندانى شدند ، دكتر آقايان وكالت « دكتر بهرامى » يكى از اعضاى پنجاه و سه نفر را به عهده گرفت . در اين دادگاه وى شجاعت خود را در دفاع از متهم به خوبى نشان داد و در يكى از جلسات دفاع از متهم فرياد زد : « شما اينها را بگناه كتاب خواندن محاكمه مىكنيد ، درحالىكه ما در دانشگاه دنبال دانشجويى مىگرديم كه كتاب بخواند . » ، و پس از اين جلسه دادگاه بود كه وزير عدليه به وى دستور داد كه ديگر اينگونه نطقها را ايراد نكند و با تذكر اين جمله كه « شما از بلشويسم دفاع مىكنيد » به او حالى كرد كه اگر رويه خود را عوض نكند او را از كار بيكار خواهد كرد .
يكى ديگر از مدافعات جنجالى وى ، دفاع از « سرپاس مختارى » رئيس شهربانى خونريز رضا خان بود كه پس از شهريور 1320 دستگير و مورد محاكمه قرار گرفته بود .
دكتر الكساندر آقايان در دورهء 14 مجلس شوراى ملّى نيز از طرف ارامنه جنوب انتخاب شده و به مجلس راه يافت .
م : 1 - خامهاى ، انور . پنجاه نفر و سه نفر .
2 - معتضد ، خسرو . پليس سياسى .
3 - باستانى پاريزى ، محمد ابراهيم . تلاش آزادى .
4 - مكّى ، حسين . تاريخ بيستساله ايران ، ج / 5 .
5 - علوى ، بزرگ . 53 نفر .
6 - ملكزاده ، دكتر مهدى . تاريخ انقلاب مشروطيت ايران ، ج / 7 - 6 .
7 - خاطرات وحيد ، دورهء سيزدهم ، شماره هشتم صاحب امتياز سيف اللّه وحيدنيا .
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 51
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٥١