آداب نماز ( فارسي ) — صفحة 263

چنانچه در محالّ خود مبرهن است . و نظر به افعال جزئيّه نيز چون كنيم ، غايت خلقت انسان عالم غيب مطلق است ، چنانچه در قدسيّات وارد است : يا بن آدم خلقت الأشياء لاجلك ، و خلقتك لاجلى . ( 1 ) و در قرآن شريف خطاب به موسى بن عمران على نبينا و آله و عليه السلام فرمايد : وَاصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسى 20 : 41 ( 2 ) و نيز فرمايد : وَانَا اخْتَرْتُكَ 20 : 13 . ( 3 ) پس ، انسان مخلوق « لاجل اللَّه » و ساخته شده براى ذات مقدّس او است ، و از ميان موجودات او مصطفى و مختار است ، غايت سيرش وصول به باب اللَّه و فناى في ذات اللَّه و عكوف به فناء اللَّه است ، و معاد او إلى اللَّه و من اللَّه و في اللَّه و باللَّه است ، چنانچه در قرآن فرمايد : انَّ الَيْنا ايابَهُم 88 : 25 . ( 4 ) و ديگر موجودات به توسّط انسان رجوع به حق كنند ، بلكه مرجع و معاد آنها به انسان است ، چنانچه در زيارت جامعه ، كه اظهار شمّه اى از مقامات ولايت را فرموده ، مىفرمايد : و اياب الخلق اليكم ، و حسابهم عليكم . و مىفرمايد : بكم فتح اللَّه ، و بكم يختم . ( 5 ) و اينكه در آيهء شريفه حق مىفرمايد : انَّ الَيْنا ايابَهُمْ ثُمَّ انَّ عَلَيْنا حِسابَهُم 88 : 25 - 26 . ( 6 ) و در زيارت جامعه مىفرمايد : و اياب الخلق إليكم و حسابهم عليكم سرّى از اسرار توحيد ، و اشاره به آن است كه رجوع به انسان الكامل رجوع إلى اللَّه است ، زيرا كه انسان كامل فانى مطلق و باقى به بقاء اللَّه است و از خود تعيّن و انّيّت و انانيّتى ندارد ، بلكه خود از اسماء حسنى و اسم اعظم است ، چنانچه اشاره به اين معنى در قرآن و احاديث شريفه بسيار است . و قرآن شريف به قدرى جامع لطايف و حقايق و سراير و دقايق توحيد