بنا به اظهار آقاى شهيدى صالحى ، مؤلف محترم ، داراى تفسير ديگرى به فارسى است ، كه براى شاگردان خود در تهران بيان نموده است ، و اكنون مخطوط مىباشد . « 1 »
796 . تفسير قرآن مبين زنجانى [ چ 1355 ه . ق ]
مؤلّف آن ، احمد بن علىّ بن باقر بن صالح قيدارى ، معروف به مقدّس زنجانى ، از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
نام تفسير او « تفسير قرآن مبين و على امير المؤمنين ( ع ) » ، مىباشد و در سال 1355 ه . ق ، در تهران ، در 176 صفحه ، چاپ و نشر يافته است . « 2 »
797 . انوار القرآن رضوى [ چ 1355 ق ]
سيد راحت حسين رضوى ، از مفسّرين شيعى قرن چهاردهم پاكستانى است ، كه تفسير انوار القرآن ، را به زبان اردو ، نوشته است . تفسير او ، كه در ابتدا در مجله « الشمس » ، در هند ، نشر مىشد ، در سال 1355 ه . ق ، چاپ گرديد . و بعد در مجلّدات متعدّد ، به صورت كتاب درآمده و منتشر شد . « 3 »
798 . آيات ظهور دهخوارقانى [ م 1355 ه . ق ]
مؤلف محترم آن ، اديب شهير ، شيخ علىقلى دهخوارقانى ، يكى از خطبا و ادباى معروف آذربايجان ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اثر قرآنى او در يك مجلّد ، به زبان فارسى ، و به شيوهء استدلالى و تحقيقى ، شامل بخشى از قرآن كريم ، مىباشد . مؤلّف محترم در اين اثر قرآنى ، 110 آيه ، از آيات قرآن را كه در شأن نزول حضرت حجّة بن الحسن ( عج ) ، و رجعت ايشان نازل گرديده است گردآورى نموده ، سپس با بهره‌گيرى از روايات و احاديث ، و ذكر اشعار خويش تفسير و تأويل نموده است . مؤلف ، اين كتاب را كه در 1350 ه . ق ، تدوين نموده است ، در حاشيه قصيدهء غديريّهء خود در 1351 ه . ق ، به چاپ رسانده است . » « 4 »
799 و 800 . رسائل تفسيرى خليلى [ م 1355 ق ]
مؤلّف آنها ، عالم ربانى ، آية اللّه حاج شيخ محمد بن حاج ميرزا حسين خليلى رازى نجفى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد . مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى در معرّفى آن مىفرمايد :
1 . قاموس لغات قرآن :
« لغات قرآن براساس حروف تهجّى تعيين شده است . نخست كلمه و محل آن كه در كدام آيه قرار دارد ، سپس سوره و آنگاه شرح اختصارى ، معنى و مفهوم همهء اين عمليات ، در جدولهائى قرار گرفته است ، كه فراگيرى آيات را تسهيل نموده باشد .
نگارنده ( حاج آقا بزرگ ) ، يك نمونه ، از آن كتاب را در قطع صغير و كوچك مشاهده نمود ، كه به آسانى مىتوان در جيب قرار داد . سپس نوع ديگر آن به صورت تفصيلى ، و در قطع بزرگى قرار داشت . هر دو نوع با خط خود مؤلّف كتابت شده بود . و نوع ديگر با خط ديگرى ، به نام « قاموس غريب القرآن » ، بود . و آن را در باب « قاف » ، ذكر نموده‌ام . » « 5 »
اين كتاب در تفسير لغات غريبهء قرآن مجيد ، مىباشد . كه براساس حروف تهجّى ، تنظيم و
پاورقی
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 565 .
( 2 ) تفسير و تفاسير جديد ، ص 206 - كتابشناسى قرآن و علوم قرآنى ، ص 311 ، رقم 1448 .
( 3 ) از گزارش جناب آقاى محمديان .
( 4 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 566 به نقل از منابع :
دانشمندان آذربايجان ، محمد على تربيت - مستدركات الذريعة ، ج 26 ، ص 17 - مؤلفين كتب فارسى و عربى ، ج 4 ، ص 574 - نقباء البشر ، ج 4 ، ص 16 - 17 .
( 5 ) الذريعة ، ج 17 ، ص 17 ، كد معرّفى 96 و ج 18 ، - - ص 330 كد معرّفى 330 .