ايشان ثبت شده است ، كه جلد دوّم آن ترجمه ، در نيمهء ماه رمضان 1099 ه . ق پايان يافته است .
نسخه‌اى كه در آن كتابخانه نگهدارى مىشود ، تحت كد 7436 ، شامل جلد اوّل و دوّم مىباشد ، كه در ج 19 ، ص 244 ، فهرست آن كتابخانه ، معرّفى شده است . « 1 »
389 . تفسير هداية الأمّة طوسى [ م حدود 1100 ه . ق ]
مؤلّف عاليقدر آن ، محدّث و مفسّر معروف ، مولى محمّد رضا بن عبد الحسين نصيرى طوسى ، نزيل اصفهان ، يكى از اعلام قرن يازدهم هجرى مىباشد .
مؤلّف بزرگوار آن ، علاوه بر تفسير فوق ، كتابى نيز به نام كشف الآيات پيرامون علوم قرآنى ، دارد ، او يكى از نوادگان علّامهء بزرگ ، شيخ طوسى مىباشد .
اين قرابت و خويشاوندى از عبارات تأليفات او نيز آشكار مىشود ، چون او در ضمن تفسير ، گاهى اين عبارت را مىآورد : « جدّ امجد ، عالم متعلّم بعلوم الصّادقين ، شيخ ابو جعفر ، محمّد بن حسن طوسى ، گفت : . . . »
* خصوصيّات اين تفسير
تفسير هداية الامّة ، تفسير بزرگى است ، كه در هر مقطع ، بخشى از آيات را نقل و ترجمه مىنمايد ، سپس اقوال مشاهير مفسّرين را مىآورد ، و بنا به اظهار صاحب الذّريعة ، در 30 مجلّد قرار گرفته ، و آن مرحوم ، 2 جلد از آنها را رؤيت نموده است . جلد اوّل ، شامل 20 فصل ، مىباشد كه در مقدّمات تفسير و مسائلى را كه به قرآن مربوط مىباشد ، بحث و گفتگو مىنمايد ، و پس از مقدّمات فوق ، تفسير سورهء فاتحه را آورده است ، و آنگاه به تفسير آياتى از سورهء مباركهء بقره ، مىپردازد . در پشت جلد اين تفسير ، فرزند مؤلّف ، تملّك خود را نسبت به اين كتاب ، ذكر نموده است ، كه از طريق ارث به او رسيده است و نام او ، عبد اللّه بن محمّد رضا نصيرى طوسى است . اين كتاب ، در اختيار سيّد شبّر بن محمّد قرار داشته است . پس از آن ، جزء كتابهاى علّامه شيخ اسد اللّه دزفولى ، صاحب المقابيس درآمده ، و با امضاى او به حال وقف درآمده ، و در كتابخانهء مرحوم شيخ محمّد ، امين از نوادگان شيخ اسد اللّه دزفولى ، در كاظمين ديده شده است .
جلد دوّم ، آن از آغاز سورهء توبه تا پايان سورهء هود مىباشد ، كه در كتابخانهء مرحوم شيخ محمّد جواد جامعى ، در نجف اشرف موجود بوده است ، ولى از ديگر مجلّدات اين تفسير خبرى نيست ، جز آنكه شيخ ابو المجد ، آقا رضا اصفهانى ، اظهار داشته است ، 15 مجلّد از اين تفسير ، در كتابخانهء قزوينيّهء اصفهان ، ديده شده است ، كه 3 جلد آن را اقبال الدّولة ، حاكم اصفهان ، در ايّام حكومت خود ، در اين شهر گرفته و نزد خود نگه داشته است .
* شيوهء كار
سبك تفسيرى آن ، به اين ترتيب مىباشد ، كه نخست آيه‌اى را با ترجمهء فارسى آن نگاشته و پس از آن به تفسير آيه ، مشغول مىگردد . آنگاه احاديثى را ابتدا به فارسى ، و سپس به عربى نقل مىكند ، و دربارهء هر آيه يا مجموعهء آياتى را كه تفسير نموده است ، فصلى را در فضيلت آيات و خواصّ و شأن نزول آنها ، اختصاص مىدهد . « 2 »
* گفتار آقاى اشكورى
حجّة الإسلام و المسلمين آقاى سيّد احمد
هامش
( 1 ) فهرست كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، ج 19 ، ص 244 .
( 2 ) مفسّران شيعه ص 140 ، به نقل از الذّريعة .