1297 ق در شهرضا متولّد [ شد ] ، نزد حاج ميرزا نصر اللّه حكيم قمشهاى به تحصيل پرداخت ، و ادبيّات ، فقه ، كلام ، منطق و حكمت را فرا گرفت ؛ سپس به اصفهان آمد ، و در مدرسهء صدر ، به تدريس حكمت و رياضيّات قديم و جديد پرداخت .
انواع خطوط ، خصوصا شكسته را خوب مىنوشت ، و زبان فرانسه را بدون استاد آموخته بود . مرحوم محمّد باقر الفت دربارهء وى گويد : « وى در علوّ طبع ، حدّت ذهن ، قوّهء حافظه و جميع فضائل ، اخلاقش به درجهاى بود كه چنين گوهرى گرانمايه ، كمتر زيب عالم انسانيّت گشته است » . سرانجام در 18 ذىقعدهء 1334 ق در عنفوان جوانى در 36 سالگى وفات يافت ، و در تكيهء ملك نزديك قبر آخوند كاشى مدفون گرديد . از تأليفات او كتاب علم الاشياء است كه جهت محصلّين مدارس جديد تأليف نموده ، و به چاپ رسيده است . شعر نيز مىسروده و « ديوانه » تخلّص مىنموده ، قسمتى از اشعارش در كتاب دانشنامه به طبع رسيده است . از اشعار او است :
خوشتر ز روزگار جنون روزگار نيست * نيكوتر از ديار محبّت ديار نيست
عاقل اگرچه عاقبت از جوى بگذرد * امّا مسلّم است كه ديوانهوار نيست « 1 »
اسد اللّه اصفهانى
اسد اللّه بن حبيب اللّه اصفهانى ، از فضلاء و نويسندگان كتب در قرن يازدهم هجرى بوده ، از آثارش ، كتابت نسخهاى از شرح تجريد قوشچى كه آن را در ربيع الثّانى سال 1072 به پايان رسانيده است . نسخهء آن در كتابخانهء مسجد گوهرشاد در مشهد مقدّس موجود است « 2 » .
هامش
( 1 ) . سيرى در تاريخ تخت فولاد ، ص 202 ؛ اصفهان ( كتاب جوانان ) ، صص 230 - 231 ؛ رجال اصفهان ، دكتر كتابى ، ج 1 ، صص 406 - 411 ؛ دانشنامه ، صص 1 - 2 و 6 ؛ رجال اصفهان يا تذكرة القبور ، ص 50 ؛ الذّريعة ، ج 9 ، ص 335 ؛ نقباء البشر ، ج 1 ، ص 132 ؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، صص 256 - 257 ؛ كارنامهء همايى ، صص 56 - 57 ؛ تاريخ اصفهان ، جابرى ، صص 306 - 307 ؛ جغرافياى تاريخى شهرستان شهرضا ، ص 81 ؛ تاريخ شهرضا .
( 2 ) . فهرست كتابخانه گوهرشاد ، ص 317 .