حضر مىدانى است معروف به ابن صاحب الصلاة در شمار اديبان و شاعران و فقيهان و متوفّى 578 و از نظم اوست :
يا من محياه جنات مفتحة * و هجره لى ذنب غير مغفور
لقد تناقضت فى خلق و فى خلق * تناقض النار بالتدخين و النور
عبدويه : مركّب است از دو كلمهء عبد و ويه فارسى به معنى چه شگفت بنده و آن نام عبدويه غزالى كوفى است در شمار محدّثان خاصّه .
عبده :
به اضافت عبد به هاى ضمير به معنى بندهء او در پارهاى موارد از اعلام است و در پارهاى ديگر از القاب و ابن عبده كنيت عبد الرحمن بن عبده است در شمار نسب شناسان و اخباريان و صاحب كتاب النسب الكبير و كتاب اسماء فحول الشعر و كتاب اسماء القبائل و كتاب نسب كنانه و كتاب مناقب قريش و غير اينها و عبده نام پدر شيخ محمّد بن عبده بن حسن مصرى است كه با افكندن لفظ ابن از آن شيخ محمّد عبده او را خوانند و نويسند در شمار مشاهير نويسندگان و مفتيان مصر و همكار پابرجاى سيّد جمال الدّين اسدآبادى مشهور به افغانى و صاحب تأليفات سودمند و متوفّى 1323 و ابو عبده كنيت حسّان بن مالك اندلسى است در شمار اعلام لغويان و وزير عبد الرحمن بن هشام و صاحب كتاب ربيعه و عقيل و متوفّى 320 .
عبدى :
بر وزن سعدى منسوب است به عبد القيس بن اقصى بن دعمى پدر قبيلهاى در عرب و عبقسى نيز در نسبت آن آيد و از آن قبيله است سفيان بن مصعب عبدى در شمار شاعران توانا و از امام جعفر صادق عليه السّلام حديث كنند كه شعر عبدى را به فرزندان خود بياموزيد كه بر دين خداست و ابن شهرآشوب در مناقب اين اشعار را از عبدى آورده و قدرت او را بر نظم و هم مقرون بودن نظمش را با برهان رساند :
و قالوا رسول اللّه ما اختار بعده * اماما و لكنّا لا نفسنا اخترنا
فمنا اماما ان اقام على الهدى * اطعنا و ان ضلّ الهداية قومنا
فقلنا إذا انتم امام امامكم * به حمد من الرحمن تهتم و لا تهنا
و لكنّنا اخترنا الذى اختار ربّنا * لنا يوم خم ما اعتدلنا و لا حلنا
سيجمعنا يوم القيامة ربّنا * فتجزون ما قلتم و نجزى الذى قلنا
و نحن على نور من اللّه واضح * فيا ربّ زدنا منك نورا و ثبتنا
و بعضى از دانشمندان او را پيرو طريقت طيّاره كه فرقتى از غلات است دانستهاند امّا اين سخن پايهء درستى ندارد و نيز ابو طالب احمد بن بكر عبدى در شمار مشاهير نحويان و اديبان و از شاگردان سيرافى و رمّانى و ابو على فارسى و صاحب شرح ايضاح و شرح جرمى و متوفّى 406 . و بايد دانست كه بنو عبيد ( عبيد بر وزن زبير ) تيرهاى هستند در عرب و در نسبت به آن تيره عبدى با ضمّ اوّل و فتح دوّم و كسر سوّم آيد . « 1 »
عبر :
بر وزن پسر جمع عبرت به معنى پند گرفتن و ابو العبر كنيت مشهور ابو العبّاس محمّد بن احمد
هامش
( 1 ) - و نيز هرم بن حيّان عبدى از اتقياى زهّاد ثمانيه و از اصحاب خاصّ حضرت رسالت و حضرت على عليه السّلام و مصاحب اويس قرنى بود ( ريحانة الأدب : 7 / 487 ) .