بر اين أساس انسان چون ماشينى بي اختيار حركت مىكند ،
لذا ممكن است كسى بي اختيار شراب بخورد ويا حتى قتل نفس
نمايد .
آنها مىگويند : تمامى پادشاهان ورؤساى جمهور را خدا
نصب كرده ، حتى استعمار " تونس " ، " الجزاير " و " مغرب " توسط
" فرانسه " نيز با نصب الهى بوده است .
من هيچ شرح وتفسيري براي اين تناقض صريح نمىيافتم
كه از طرفي أو فعال ما يشاء است ( 1 ) أهل جهنم وأهل بهشت را از
قبل تعيين فرموده ، ولى از طرف ديگر أو به اندازه يك ذره بي
مقدار هم ظلم نمىكند ( 2 ) واز مادر هم به فرزندش مهربانتر است ( 3 ) .
در مقابل گروهى ديگر از أهل سنت قائل به تفويض
شدند ( 4 ) .
اما شيعيان قائل به اختيارند ، يعنى نه انسان مجبور است ونه
خداوند متعال - نعوذ بالله - هيچ كاره ، به دلايل زير :
1 - قول به جبر با حكمت ارسال أنبيا وامر ونهى الهى منافاة
دارد ، يعنى اگر انسان در كارهايش مجبور است واختياري ندارد
هامش
( 1 ) سوره بروج ، آية 16 .
( 2 ) سوره نساء ، آية 40 .
( 3 ) صحيح " بخارى " ، باب رحمة الولد وتقبيله ومعانقته ، ح 6 ، ج 8 ، ص 9 .
( 4 ) يعنى همه كارهاى انسان در دست خود اوست ، اينها را معتزله وگروه أول را اشاعره
نامند .