و صاحب كتاب الصراط المستقيم و كتاب اللمعة در منطق و رساله به نام اللباب المفتوح الى ما قيل فى النفس و الروح و متوفّى 877 و ابو جعفر مسعود بن عبد العزيز بياضى در طبقهء شعراى زبردست كه در بغداد زيست و در سال 468 درگذشت به دو منسوبند و اين ابيات در وصف شبى كه با معشوق هماغوش بوده براى نمونه از او بياورم :
يا ليلة بات فيها البدر معتنقى * الى الصباح بلا خوف و لا حذر
كلامه الدر يغنى عن كواكبها * و وجهه عوض فيها عن القمر
فبينما انا ارعى فى محاسنه * سمعى و طرفى اذا انذرت بالسحر
و لم يكن عيبها الا تقاصرها * و اى عيب له اشنى من القصر
وددت لو انها طالت على و لو * امددتها بسواد القلب و البصر
بيّاع الاكسية : بيّاع با فتح باى ابجد و تشديد يا به معنى فروشنده و اكسيه جمع كساء به معنى جامهها و آن لقب معاذ بن كثير كوفى است از ثقات اصحاب امام صادق عليه السّلام . و به مناسبت اين كه جامهفروش بوده او را بيّاع الاكسية گفتند .
بيّاع الحبر :
بيّاع با ضبط پيش و حبر با كسر حاى حطّى و فتح باى ابجد و در آخر راى بىنقطه جمع حبره بر وزن طلبه نوعى از بردهاى يمن است و چادرى كه زنان مصرى اكنون به سر افكنند نيز حبره گويند . و بيّاع الحبر لقب قدامة بن يزيد جعفى كوفى است از اصحاب امام صادق عليه السّلام ازآنروى كه فروشندهء چنان جامهها بوده است .
بيّاع الزطّى :
بيّاع با ضبط پيش و زطّى با ضمّ زاى نقطهدار و تشديد طاى حطّى منسوب است به زط كه طايفهاى از مردم هندند و بافتههاى زطّيّه منسوب به ايشان است و بيّاع زطّى فروشندهء چنان جامههاست و آن لقب اسباط بن سالم كوفى است از ثقات اصحاب امام صادق عليه السّلام .
بيّاع السابرى :
بيّاع با ضبط پيش و سابرى با كسر باى ابجد بر وزن سامرى ( بنا بر گفتهء صاحب قاموس ) جامهاى است كه نيكو و باريك بافته باشند و قسمى است از خرماى خوب و زرهى است كه باريك و محكم بافته باشند امّا آنچه به نظر نگارنده رسد اين است كه سابرى با ياى نسبت نتواند يكى از آن سه معنى باشد بلكه سابرى بايد شهر و يا موضعى باشد كه جامههاى باريك و زرههاى محكم و باريك در آن بافند و خرماى آن نيكو باشد و اين شهرى بوده در فارس به نام شاپور .
و سابر با ضمّ مخفّف سابور است و سابور معرّب شاپور . و ياقوت نيز سابور را از شهرهاى فارس شمرده است . بارى بيّاع سابرى لقب حذيفة بن منصور خزاعى است از اصحاب صادقين عليهما السّلام از آن روى كه جامههاى سابرى فروخت . « 1 »
بيّاع الهروى :
بيّاع با ضبط پيش و هروى با فتح هاى هوّز و راى بىنقطه منسوب است به هرات و بيّاع الهروى لقب كسى است كه جامههاى بافتهء هرات را بفروشد و آن لقب ابراهيم بن ميمون كوفى است از اصحاب امام صادق عليه السّلام .
هامش
( 1 ) - و نيز عمر بن محمّد بن يزيد ابو الأسود بيّاع سابرى غلام آزادكردهء بنى ثقيف بود و از اهل كوفه به شمار مىرفت او را از روات موثّق شيعه دانستهاند ( الأنساب / سمعانى ) .