هادى المسترشدين آقا حسين * الذى قد كان محيى السنة
قد طوى ايام اوراق الحيات * صار فى جنات عدن الرحمة
حار فى تاريخه كل الانام * قائلين ليس هذا فعلتى
وهمهم إذ هام فى استخراجه * قال رضوان له ادخل جنتى
پس بر اين تقدير كه ماده تاريخ در كلمهء « ادخل جنتى » است وفات آن جناب در سنهء يكهزار و نود و هشت ( 1098 ) هجرى بوده باشد .
ملا حيدر على مجلسى آورده : « از تصانيف اوست : حواشى بر شرح كتاب اشارات ، و حواشى بر كتاب شفا ، و حاشيه بر حاشيهء قديمه ، و غيره . و شيخ جعفر قاضى اصفهان كه از افاضل و مشايخ عصر خود بود و مصنف حواشى بر شرح لمعه است از او روايت حديث داشته و او از ملا محمد تقى مجلسى روايت دارد . و شيخ ابو طالب بن عبد الله گيلانى - پدر شيخ على حزين - كه فاضل زاهد بود از تلامذهء آقا حسين مذكور است . و ديگر از جملهء تلامذهء او ملا عبد الله اردبيلى و ملا ميرزاى شيروانى و غير ايشان از علما و فضلااند ، و صاحب رسائل هم از علامهء موصوف اجازه دارد » .
شيخ على حزين بعد ذكر احوال فضل و كمال آقا جمال كه خلف ارشد آقاى موصوف بود آورده كه :
« ديگر فاضل عالىشأن آقا رضى الدّين محمد پسر آقا حسين بود » .
140 ) مولانا محمد باقر بن محمد مؤمن الخراسانى السبزوارى [ 1017 - 1090 ] « 1 » :
منسوب است بهسوى سبزوار كه آن قصبهء بيهق است و بيهق بر وزن صيقل شهرى است قريب نيشابور كه از مشهورترين بلاد خراسان است و از آنجا جماعت كثير از علما و فضلا و فقها و ادبا بيرون آمدهاند . و اهالى آنجا در تشيع ضربالمثلاند چنانكه اين بيت مثنوى مولوى روم بر آن دلالت دارد ، بيت :
سبزوار است اين جهان بىمدار * ما چو بوبكريم در وى خوار و زار
بالجمله مولانا از مشاهير متأخرين فقهاى شيعه است .
شيخ حر عاملى او را از معاصرين خود شمرده و به « عالم فاضل و حكيم و متكلم و فقيه و محدث جليل القدر ستوده » .
وى از جمله اساتذه و معاصرين آقا حسين خوانسارى و شيخ على صاحب در منثور بوده .
هامش
( 1 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 71 ، جامع الرواة ، امل الآمل ، ج 2 ، ص 250 ، رياض العلماء ، سلافة العصر ، قصص الخاقانى ، ج 2 ، ص 58 ، تذكرهء نصرآبادى ، ص 151 .