فاذا اطلاق و اريد به نوعه 1 ) . . . و ان كان فردا منه 2 ) و قد حكم فى القضيه بما يعمه 3 ) و ان أطلق ليحكم عليه بما هو 3 ) . . .
زيد و ضرب نوع نباشد و از آن دو ، حالت حكايتگرى اراده نكرده باشد بلكه حكم را براى خود فرد زيد و ضرب لحاظ كرده باشد ديگر از باب استعمال نخواهد بود .
اطلاق لفظ و اراده صنف
زيد فى ضرب زيد فاعل
زيد اذا وقع فى اول الجمله الاسميه مبتدأ
همان توضيحات بالا در مورد اطلاق لفظ و اراده صنف نيز جارى است .
1 ) يعنى داخل در باب استعمال بودن بستگى به قصد متكلم دارد ، اگر از آن كلمه اراده نوع كرده باشد جزء مقوله استعمال است همانطور كه اگر از آن اراده مثل مىكرد نيز داخل در مقوله استعمال بود .
2 ) يعنى اگرچه آن لفظ خودش مصداق و فردى براى نوع و يا صنف باشد باز هم از مقوله استعمال محسوب مىشود مانند مثال زيد لفظ ( مثال براى نوع ) و زيد اذا وقع فى اول الجمله الاسميه مبتدأ ( مثال براى صنف )
3 ) يعنى چون از آن لفظ اراده عموم و حكايتگرى كرديم از باب استعمال محسوب مىشود .
4 ) يعنى اگر متكلم از لفظ اراده حكايتگرى نكرده باشد بلكه از آن لفظ اراده خود مصداق براى نوع و يا صنف نموده باشد ديگر از باب استعمال نخواهد بود .
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 85
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٨٥