سرچشمه گرفته است . نفوذ آراء و نظريات باطل از اين راه در محافل شيعه ، ضرورت
هدايت و رهبرى فكرى شيعيان را از سوى امام شدت مىبخشيد ، از اين رو پيشواى دهم
طى مناظرات و مكاتبات خود ، بىپايگى مكاتب و آراء و نظريات باطل همچون
جبرگرائى و جسميت خدا و . . . را با استدلالهاى روشن و قاطع اثبات مىنمود و مكتب
اصيل اسلام را پيراسته از هر گونه تحريف و تفكر باطل ، به جامعه ، عرضه مىكرد ، و اين
يكى از جلوه هاى عظمت علمى آن برزگوار بود . ( 1 )
مطالعه و بررسى حيات علمى امام ، نشان مىدهد كه اكثر مناظرات امام هادى ( عليه السلام )
پيرامون اين گونه موضوعات كلامى بوده و روايات متعددى از آن حضرت در اين زمينه
نقل شده است كه برترى مبانى اعتقادى شيعه را به روشنى ثابت مىكند . به عنوان نمونه
مىتوان از نامهء مفصل امام ياد كرد كه در پاسخ سوال مردم اهواز دربارهء موضوع " جبر " و
" تفويض " نگاشته وطى آن با بيان روشن و استدلال قاطع ، نظريهء درست را كه نه جبر
است و نه تفويض ، اثبات كرده است . ( 2 )
ولى چون اين بحثها از موضوع اين كتاب كه بيشتر جنبهء تاريخى دارد ، خارج است ، از
توضيح و تفصيل آن صرفنظر مىكنيم . فقط نمونههايى ذكر مىكنيم :
مبارزهء با غلات
از جمله گروههاى باطل و منحرفى كه در دوران امامت امام هادى ( عليه السلام ) فعال بودند ، گروه
غلات را بايد نام برد كه افكار و عقايد پوچ ومنحط و بى اساسى داشتند و خود را شيعه
وانمود مىكردند . آنان دربارهء امام غلو نموده براى او مقام الوهيت قائل مىشدند و گاهى
نيز خود را منصوب از طرف امام ، قلمداد مىكردند و به دين وسيله موجبات بدنامى
شيعيان را در ميان فرقه هاى ديگر فراهم مىكردند . امام هادى ( عليه السلام ) از اين گروه اظهار
هامش
1 . شريف القرشى ، همان كتاب ، ص 130 ، طبرسى ، احتجاج ، نجف ، المطبعة المرتضوية ، 1350
ه . ق ، ص 249 .
2 . حسن بن على بن شعبه ، تحف العقول ، ط 2 ، قم ، مؤسسة النشر الإسلامى ( التابعة ) لجماعة
المدرسين ، 1404 ه . ق ، ص 458 - 475 .